గల్వాన్ గాయం ఇంకా మానలేదు.. ఐదేళ్ల తర్వాత చైనా తీసుకున్న నిర్ణయం వెనుక అసలు కథ ఇదే!

భారత్‌–చైనా సరిహద్దులో గల్వాన్‌ లోయలో జరిగిన ఘర్షణకు ఐదేళ్లు దాటిపోయాయి. కానీ ఆ ఘటన మిగిల్చిన గాయం మాత్రం ఇంకా పూర్తిగా మానలేదు. 2020లో జరిగిన ఆ హింసాత్మక ఘర్షణలో భారత్‌ తన సైనికులను కోల్పోయింది. తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన కల్నల్‌ సంతోష్‌బాబు కూడా వీరమరణం పొందారు. ఆ తర్వాత భారత్‌–చైనా సంబంధాలు ఒక్కసారిగా మారిపోయాయి. సరిహద్దుల్లో భారీగా సైనిక మోహరింపులు పెరిగాయి. ఇరు దేశాల మధ్య అనుమానాలు మరింత బలపడ్డాయి.

ఇలాంటి సమయంలో చైనా తాజాగా తీసుకున్న ఓ నిర్ణయం ఆసక్తికరంగా మారింది. పీపుల్స్‌ లిబరేషన్‌ ఆర్మీ వెస్టర్న్‌ థియేటర్‌ కమాండ్‌కు గతంలో నాయకత్వం వహించిన జనరల్‌ ఝావో జోంగ్‌కీని చైనా కీలక పదవుల నుంచి తొలగించింది. చైనీస్‌ పీపుల్స్‌ పొలిటికల్‌ కన్సల్టేటివ్‌ కాన్ఫరెన్స్‌ సభ్యత్వంతో పాటు మరో రెండు పదవుల నుంచి ఆయనను తప్పించింది. అయితే ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతుంది. గల్వాన్‌ ఘటనకు ఐదేళ్ల తర్వాతే ఝావోపై ఎందుకు చర్యలు తీసుకుంది చైనా?

గల్వాన్‌కు ముందు నుంచే సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తత

ఝావో జోంగ్‌కీ 2016 నుంచి 2020 వరకు చైనా వెస్టర్న్‌ థియేటర్‌ కమాండ్‌కు నేతృత్వం వహించారు. భారత్‌తో చైనా సరిహద్దు వ్యవహారాలకు అత్యంత కీలకమైన కమాండ్‌ ఇదే. ఆయన పదవీకాలంలోనే డోక్లామ్‌ వివాదం, అనంతరం గల్వాన్‌ ఘర్షణ చోటుచేసుకున్నాయి. 2017లో డోక్లామ్‌లో భారత్‌, చైనా సైన్యాలు 72 రోజుల పాటు ఎదురెదురుగా నిలిచాయి. ఆ తర్వాత 2020లో లడఖ్‌లో గల్వాన్‌ ఘటన చోటుచేసుకుంది. ఈ రెండు పరిణామాలు ఝావో హయాంలోనే జరగడం ఇప్పుడు మరోసారి చర్చకు వచ్చింది.

గల్వాన్‌ ఘటనకు సంబంధించి ఝావో కఠిన వైఖరిని అవలంబించారని.. భారత్‌పై దూకుడైన విధానానికి మద్దతు ఇచ్చారని గతంలో పలు ఆరోపణలు, విశ్లేషణలు వెలువడ్డాయి. అయితే ఆయనపై తాజా చర్యకు గల్వాన్‌ ఘటననే కారణమని చైనా అధికారికంగా ప్రకటించలేదు.

ఇది ఒక్క జనరల్‌ కథ కాదు..

ఝావోపై చర్యను ఒక వ్యక్తికి సంబంధించిన పరిణామంగా మాత్రమే చూడటం సరైనది కాదనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. చైనాలో కొంతకాలంగా సైనిక వ్యవస్థలో భారీ స్థాయిలో మార్పులు జరుగుతున్నాయి. చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్‌ ఆధ్వర్యంలో పీఎల్‌ఏలో అవినీతి, క్రమశిక్షణ ఉల్లంఘనలకు వ్యతిరేకంగా చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. సీనియర్‌ జనరల్స్‌ నుంచి కీలక సైనిక అధికారుల వరకు పలువురిపై విచారణలు, తొలగింపులు చోటుచేసుకున్నాయి. దీంతో ఝావో తొలగింపును కూడా అదే విస్తృతమైన సైనిక శుద్ధిలో భాగంగా కొందరు చూస్తున్నారు. మరోవైపు సరిహద్దు వ్యవహారాల్లో గతంలో అనుసరించిన విధానాలపై చైనా నాయకత్వం పునరాలోచన చేస్తోందా అనే ప్రశ్న కూడా తలెత్తుతోంది.

భారత్‌కు ఇది ఎందుకు కీలకం?

గల్వాన్‌ తర్వాత భారత్‌ చైనా విషయంలో తన వ్యూహాన్ని పూర్తిగా మార్చుకుంది. సరిహద్దుల్లో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, సైనిక మోహరింపులు, నిఘా వ్యవస్థలను భారత్‌ మరింత బలోపేతం చేసింది. అదే సమయంలో ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలు కూడా కొనసాగుతున్నాయి. సరిహద్దు సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించకపోయినా.. ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు పలు స్థాయిల్లో సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో గల్వాన్‌ కాలానికి చెందిన కీలక సైనిక అధికారిపై చైనా చర్య తీసుకోవడం భారత్‌ కోణంలో ఆసక్తికర పరిణామమే. అయితే దీనిని వెంటనే చైనా తన గత సరిహద్దు విధానాన్ని తప్పుగా అంగీకరించిందని భావించడానికి లేదు.

చైనా సందేశం ఏంటి?

ఝావోపై చర్య వెనుక అసలు కారణం ఏమిటన్నది అధికారికంగా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. కానీ త్వరలో చైనా అధ్యక్షుడు భారత్ లో ‘బ్రిక్స్’ సదస్సుకు హాజరుకానున్న నేపథ్యంలో భారత్ తో సత్సబంధాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ గల్వాన్ కు కారణమైన జనరల్ ను పక్కనపెట్టినట్టు తెలుస్తోంది. ఈ పరిణామం ద్వారా చైనా నాయకత్వం ఒక విషయం స్పష్టం చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోంది.పీఎల్‌ఏలో అత్యంత సీనియర్‌ స్థాయిలోనూ బాధ్యత, విధేయత, నియంత్రణ విషయంలో ఎలాంటి రాజీ ఉండదనే సంకేతం.

అదే సమయంలో అంతర్జాతీయ వేదికపై చైనా తనను తాను బాధ్యతాయుతమైన శక్తిగా చూపించుకోవాల్సిన అవసరం కూడా ఉంది. భారత్‌తో సంబంధాలను పూర్తిగా ఘర్షణాత్మక స్థితిలో ఉంచడం చైనాకు కూడా వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగకరం కాదు.

గల్వాన్‌ తర్వాతి అధ్యాయానికి ఇది సంకేతమా?

ఝావో జోంగ్‌కీ తొలగింపు భారత్‌–చైనా సంబంధాల్లో తక్షణమే భారీ మార్పు తీసుకువస్తుందని చెప్పలేం. సరిహద్దు సమస్యలు, సైనిక మోహరింపులు, పరస్పర అనుమానాలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. కానీ గల్వాన్‌ వంటి ఘటనకు సంబంధించిన కాలంలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించిన వ్యక్తిపై ఐదేళ్ల తర్వాత చర్య తీసుకోవడం మాత్రం చైనా అంతర్గత వ్యవస్థలో జరుగుతున్న మార్పులకు అద్దం పడుతోంది.

గల్వాన్‌ ఘటన భారత్‌కు ఒక చేదు జ్ఞాపకం. చైనాకు అది సైనిక, దౌత్యపరమైన లెక్కలను మార్చిన సంఘటన. ఇప్పుడు అదే కాలానికి చెందిన ఓ కీలక జనరల్‌పై వేటు పడటం మరో కొత్త ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చింది. ఇది కేవలం చైనా సైన్యంలో అవినీతి వ్యతిరేక చర్యా? లేక గల్వాన్‌ తర్వాత చైనా తన సరిహద్దు వ్యూహాన్ని మళ్లీ సమీక్షిస్తోందా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం రాబోయే రోజుల్లో చైనా తీసుకునే తదుపరి నిర్ణయాల్లోనే కనిపించే అవకాశం ఉంది.