ఇరాన్ అణు సామర్థ్యం: అమెరికా అంతర్జాతీయ వ్యూహాలు మారాల్సిందేనా?

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం ఇప్పుడు ఒక కీలకమైన మలుపుకు చేరుకుంది. దశాబ్దాలుగా అంతర్జాతీయ సమాజం.. ముఖ్యంగా అమెరికా.. దాని మిత్రదేశాలు ఇరాన్‌ను అణు ఆయుధ దేశంగా మారకుండా అడ్డుకోవడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేశాయి. అయితే తాజా విశ్లేషణల ప్రకారం.... ఇరాన్ ఇప్పటికే అణు ఆయుధాన్ని నిర్మించడానికి అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని... తగినంత యురేనియం నిల్వలను సమకూర్చుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ పరిణామం ఇరాన్ అణు సామర్థ్యం కేవలం ఒక `హెచ్చరిక` స్థాయి నుండి `వాస్తవ రూపం` దాల్చిన దశకు చేరుకుందని స్పష్టం చేస్తోంది.

ఈ మార్పుల నేపథ్యంలో అమెరికా తన విదేశాంగ రక్షణ వ్యూహాలను పునర్నిర్మించుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. ఇన్నాళ్లూ ఇరాన్ అణు ఆయుధాన్ని పొందకుండా `నిరోధించడం` అనే లక్ష్యంతో పనిచేసిన అమెరికా.. ఇప్పుడు ఇరాన్ అణు శక్తిగా మారిన వాస్తవానికి `అనుగుణంగా మారడం` అనే కొత్త విధానాన్ని అనుసరించాల్సి వస్తోంది. అంటే అణు సామర్థ్యం ఉన్న ఇరాన్‌తో అంతర్జాతీయ సంబంధాలను ఎలా కొనసాగించాలి? ఆ దేశం నుండి ఎదురయ్యే ముప్పును ఎలా అరికట్టాలి అనే అంశాలపై అమెరికా ఇప్పుడు దృష్టి సారిస్తోంది. ఇరాన్ అణు కేంద్రాలు నాశ‌నం అయినా కానీ, ఆ దేశంలోని యురేనియం నిల్వ‌లను సంపూర్ణంగా నాశ‌నం చేసిన దాఖలాలు లేవు. ఇరాన్ అణు కార్య‌క్ర‌మానికి స్ప‌ష్ఠ‌మైన డ్యామేజ్ జ‌రిగినా ఆ దేశ కుతంత్రం ముందు అవేవీ నిల‌బ‌డ‌వు. ఇప్పుడు స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హ‌ర్మూజ్ అనే అణ్వ‌స్త్రాన్నిఇరాన్ స‌మ‌ర్థంగా దేశాల‌పై ప్ర‌యోగిస్తోంది. ఈ జ‌ల‌భాగం నుంచి ఓడ‌లు ఆయిల్ లేదా ఇత‌ర వ‌స్తువుల‌ను తీసుకువెళ్లే అవ‌కాశం లేకుండా ఇరాన్ మాయాజాలం చేస్తోంది.

అయితే ఇరాన్ యురేనియం నిల్వ‌ల‌ను పూర్తి సామ‌ర్థ్యానికి అభివృద్ధి చేసి అణ్వాయుధ దేశంగా మారితే...?!

మధ్యప్రాచ్యంలో ఇరాన్ అణు శక్తిగా అవతరించడం వల్ల ప్రాంతీయ భౌగోళిక రాజకీయ సమతుల్యత (జియో పొలిటిక‌ల్ బ్యాలెన్స్‌) పూర్తిగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఇజ్రాయెల్ - అరబ్ దేశాలు ఇరాన్ అణు ఆయుధాల విష‌యంలో తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఇరాన్ తన అణు సామర్థ్యాన్ని ఒక కవచంగా వాడుకుంటూ ప్రాంతీయ ఆధిపత్యాన్ని చెలాయించే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది ఆ ప్రాంతంలో కొత్త రకమైన ఆయుధ పోటీకి.. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా వంటి దేశాలు కూడా అణు ఆయుధాల వైపు మొగ్గు చూపడానికి దారితీయవచ్చు.

ఇరాన్‌పై గతంలో విధించిన కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు ఆ దేశ అణు ఆశయాలను పూర్తిగా అడ్డుకోవడంలో విఫలమయ్యాయని ఈ పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి. దౌత్యపరమైన చర్చలు జరుగుతున్న సమయంలోనే ఇరాన్ చాకచక్యంగా తన పరిశోధనలను కొనసాగించి.. అణు బాంబు తయారీకి కావాల్సిన కీలక మైలురాళ్లను అధిగమించగలిగింది. ఇది అంతర్జాతీయ అణు వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం (ఎన్‌.టి.పి) ప్రభావాన్ని .. అగ్రరాజ్యాల పర్యవేక్షణ సామర్థ్యాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది. అగ్రరాజ్యాల ఆంక్షలను తట్టుకుని ఇరాన్ ఈ స్థాయికి చేరుకోవడం ఆ దేశ దౌత్య - సాంకేతిక పట్టుదలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.

అంతిమంగా.. అణు శక్తి ని సాధిస్తే గ‌నుక‌.. ఇరాన్ అనేది కేవలం మిడిల్ ఈస్ట్ కి మాత్రమే పరిమితమైన సమస్య కాదు. ఇది ప్రపంచ భద్రతా వ్యవస్థకే ఒక పెద్ద సవాలు. అమెరికా తన మిత్రదేశాలకు రక్షణ కల్పించే విషయంలో ఇప్పుడు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. సైనిక ఘర్షణల కంటే దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి, నిఘా వ్యవస్థల బలోపేతం.. కొత్త రకమైన అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల ద్వారానే ఇరాన్ అణు ముప్పును నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. రానున్న‌ రోజుల్లో ఇరాన్ - అమెరికా మధ్య జరిగే దౌత్య యుద్ధం ప్రపంచ శాంతిని నిర్దేశించడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.