అసలు టార్గెట్ ఇరాన్ కాదు… గల్ఫ్ ఆర్థిక సామ్రాజ్యమా?

పశ్చిమాసియా రాజకీయ చదరంగం ఇప్పుడు ఒక క్లిష్టమైన మలుపులో ఉంది. పైకి కనిపిస్తున్న ఇరాన్–ఇజ్రాయెల్ వైరం వెనుక గల్ఫ్ దేశాల వేగవంతమైన ఆర్థిక ఎదుగుదలను అడ్డుకోవడమే అసలైన లక్ష్యమనే వాదన అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషకుల వర్గాల్లో సంచలనం రేపుతోంది. ఇది కేవలం మతపరమైన లేదా భౌగోళిక పోరాటం మాత్రమే కాదు.. దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తున్న పాత శక్తులకు.. కొత్తగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక సామ్రాజ్యాలకు మధ్య జరుగుతున్న 'ఆధిపత్య పోరు' అని పలువురు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

చమురు నుంచి ప్రగతిపథం వైపు..

గత రెండు దశాబ్దాల కాలంలో గల్ఫ్ దేశాలు తమ ఆర్థిక స్వరూపాన్ని అద్భుతంగా మార్చుకున్నాయి. కేవలం చమురు నిల్వలపైనే ఆధారపడకుండా పర్యాటకం, టెక్నాలజీ, అత్యాధునిక మౌలిక సదుపాయాలు, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సేవల్లో పెట్టుబడులు పెడుతూ దుబాయ్, అబూదాబి, రియాద్, దోహా వంటి నగరాలను ప్రపంచ వాణిజ్య కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దాయి. ఈ అద్భుతమైన ఆర్థిక పురోగతి పాశ్చాత్య దేశాల్లోని పాత ఆర్థిక కేంద్రాలకు ఒక రకమైన ఆందోళన కలిగిస్తోందనేది వాస్తవం. గల్ఫ్ దేశాల ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం, ప్రపంచ పెట్టుబడులను ఆకర్షించే సామర్థ్యం అమెరికా, యూరోపియన్ దేశాల భవిష్యత్తు ఆధిపత్యానికి ముప్పుగా పరిణమించే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఇరాన్ ఒక 'వ్యూహాత్మక పావు' మాత్రమేనా?

ఈ పరిణామ క్రమంలో ఇరాన్‌ను ఒక 'వ్యూహాత్మక పావు'గా వాడుకుంటున్నారనే అనుమానాలు బలపడుతున్నాయి. గల్ఫ్ దేశాల మీద నేరుగా దాడులు చేయడం అమెరికా వంటి దేశాలకు దౌత్యపరంగా కష్టమైన పని. అందుకే ఇజ్రాయెల్ ద్వారా ఇరాన్‌ను రెచ్చగొట్టి, ఆ దేశం నుంచి ఎదురుదాడి వచ్చేలా చేసి తద్వారా గల్ఫ్ ప్రాంతంలో అశాంతిని రాజేస్తున్నారనేది విశ్లేషణల సారాంశం. ఇరాన్ కీలక స్థావరాలు లేదా చమురు క్షేత్రాలపై దాడులు జరగడం వల్ల, ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ గల్ఫ్ దేశాల చమురు టెర్మినల్స్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుంటే, ఆ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థల పునాదులు కదిలిపోతాయి.

అభద్రత, ఆధిపత్యం

ప్రస్తుతం అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థలు ఇజ్రాయెల్ భద్రతకే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి తప్ప గల్ఫ్ దేశాల మౌలిక సదుపాయాల రక్షణలో ఉదాసీనంగా ఉంటున్నాయన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ అభద్రతా వాతావరణం నెలకొంటే గల్ఫ్ దేశాల్లో ఉన్న అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులు వెనక్కి తగ్గుతాయి. ఒకవేళ ఇంధన సరఫరాలో తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలుతుంది. అటువంటి క్లిష్ట సమయంలో పెట్టుబడులు మళ్లీ సురక్షితమైనవిగా భావించే పాశ్చాత్య దేశాలకు మళ్లుతాయి. అంటే ఉద్దేశపూర్వకంగానే గల్ఫ్ ప్రాంతాన్ని అస్థిరపరిచి, వారిని తిరిగి పాశ్చాత్య దేశాలపై ఆర్థికంగా, భద్రతా పరంగా ఆధారపడేలా చేయడమే ఈ వ్యూహం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడ అని రాజకీయ పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

ప్రాంతీయ స్థిరత్వమే కీలకం

ఈ జియోపాలిటికల్ చదరంగంలో గల్ఫ్ దేశాలు చాలా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రాంతీయ విభేదాలను పక్కనపెట్టి ఉమ్మడి ఆర్థిక స్థిరత్వం కోసం ఒక బలమైన కూటమిగా ఏర్పడటమే ప్రస్తుత తరుణంలో ఏకైక పరిష్కారం. ఈ ఉద్రిక్తతలు ఇలాగే కొనసాగితే చివరకు నష్టపోయేది ఆయా దేశాలే అవుతాయని, ఈ ప్రాంతం దశాబ్దాల వెనుకకు వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరికలు వినిపిస్తున్నాయి. ఏది ఏమైనా పశ్చిమాసియాలో జరుగుతున్న ఈ పరిణామాలు ప్రపంచ ఆర్థిక గమనాన్ని నిర్దేశించే కీలక అంశాలుగా మారుతున్నాయి.