యుద్ధమేఘాల నడుమ వారసత్వ వ్యూహం

మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాలు మరోసారి ప్రమాదకర మలుపు తిరుగుతున్నాయి. గాజా యుద్ధం, ఇజ్రాయెల్–ఇరాన్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో అమెరికా సైనిక కదలికలు.. ఈ అన్నీ కలిసి ఇరాన్ రాజకీయ వ్యవస్థను తీవ్ర ఒత్తిడిలోకి నెట్టుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లోనే ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖమేనీ వారసుడిని ఖరారు చేసే పనిలో ఉన్నారని అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి.

బంకర్‌లో సుప్రీం లీడర్?

అమెరికా యుద్ధనౌకలు ఇరాన్ సమీప జలాల్లో మోహరించడంతో భద్రతా ముప్పు పెరిగినట్లు సమాచారం. దీనితో ఖమేనీ ప్రస్తుతం బంకర్‌లోకి వెళ్లారని, కీలక నిర్ణయాలు అక్కడి నుంచే తీసుకుంటున్నారని కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఇరాన్ పాలన పూర్తిగా ఒక వ్యక్తి చుట్టూ తిరిగే వ్యవస్థ కావడంతో సుప్రీం లీడర్‌కు ఏమైనా జరిగితే దేశంలో అధికార శూన్యత తలెత్తకుండా చూడడమే ఖమేనీ ముందున్న ప్రధాన లక్ష్యంగా తెలుస్తోంది.

ముందస్తు వారసత్వ నిర్ణయం ఎందుకు?

ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్‌లో సుప్రీం లీడర్ పదవి అత్యంత శక్తివంతమైనది. సైన్యం, న్యాయవ్యవస్థ, మీడియా, మతపరమైన సంస్థలు.. అన్నీ ఆయన ఆధీనంలోనే ఉంటాయి. ఇలాంటి వ్యవస్థలో అకస్మాత్తుగా నాయకత్వ మార్పు వస్తే దేశం తీవ్ర అస్తవ్యస్తతకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే యుద్ధ భయాలు, విదేశీ జోక్యం ముప్పు పెరుగుతున్న వేళ ఖమేనీ ముందే వారసుడిని ఖరారు చేసి పాలన నిరంతరతను కాపాడాలని భావిస్తున్నారని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.

షార్ట్‌లిస్ట్‌లో ముగ్గురు

సమాచారం ప్రకారం.. ఖమేనీ ముగ్గురు వ్యక్తుల పేర్లను షార్ట్‌లిస్ట్ చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ఇందులో మొదటి పేరు ఆయన కుమారుడు మొజ్తబా ఖమేనీ. ఇప్పటికే ఇరాన్‌లోని కీలక మత, రాజకీయ వర్గాల్లో మొజ్తబాకు బలమైన పట్టు ఉందన్న ప్రచారం ఉంది. అధికారికంగా ఎలాంటి పదవిలో లేకపోయినా తెరవెనుక నిర్ణయాల్లో ఆయన పాత్ర ఉందని విమర్శకులు చాలాకాలంగా ఆరోపిస్తున్నారు.

రెండో పేరు ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ స్థాపకుడు రుహొల్లా ఖోమేనీ మనవడు రుహొల్లా. ఖోమేనీ కుటుంబానికి ఇరాన్ రాజకీయాల్లో ఇప్పటికీ గట్టి ప్రతీకాత్మక విలువ ఉంది. ఆ కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తి సుప్రీం లీడర్ అయితే ప్రజల్లో కొంతమేర అంగీకారం పెరుగుతుందన్న అంచనాలు ఉన్నాయి.

మూడో వ్యక్తి పేరు అధికారికంగా బయటకు రాకపోయినా ఒక సీనియర్ మత గురువు, రాజకీయంగా అనుభవజ్ఞుడైన వ్యక్తి అయి ఉండొచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

కుటుంబ పాలనపై విమర్శలు

అయితే ఖమేనీ కుమారుడిని వారసుడిగా ప్రకటిస్తే ఇరాన్‌లో కుటుంబ పాలన అనే విమర్శలు మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది. ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ స్థాపన సమయంలోనే రాజ్యాంగంలో రాజవంశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్పష్టమైన భావజాలం వ్యక్తమైంది. అలాంటి వ్యవస్థలో సుప్రీం లీడర్ పదవి తండ్రి నుంచి కొడుకుకు వెళ్లడం రాజకీయంగా వివాదాస్పదంగా మారవచ్చు.

అమెరికాతో ఘర్షణల నీడ

ఈ మొత్తం పరిణామాలకు నేపథ్యంగా అమెరికాతో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఉన్నాయి. అమెరికా నౌకాదళం, సైనిక స్థావరాలు, ఆంక్షలు.. ఇవన్నీ ఇరాన్‌పై తీవ్ర ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. ఒకవేళ ప్రత్యక్ష యుద్ధ పరిస్థితి తలెత్తితే ఇరాన్‌లో అధికార మార్పు అత్యంత కీలక అంశంగా మారుతుంది. అందుకే ఖమేనీ ఇప్పుడే వారసత్వ నిర్ణయం తీసుకుని ఏ పరిస్థితి వచ్చినా పాలన ఆగకుండా చూసుకోవాలని భావిస్తున్నారని అర్థమవుతోంది.

కత్తుల వంతెనపై కొత్త నాయకత్వం

ఎవరైనా సుప్రీం లీడర్ అయినా రాబోయే రోజుల్లో ఇరాన్ పాలన కత్తుల వంతెనపై నడకలాంటిదే. ఆర్థిక ఆంక్షలు, ప్రజల అసంతృప్తి, యువత నిరసనలు, అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు.. ఇవన్నీ కలిసొస్తే కొత్త నాయకుడికి ఇది అత్యంత క్లిష్టమైన కాలం కానుంది. దేశంలో స్థిరత్వం నిలబెట్టడం ఒక వైపు, విదేశాంగ విధానంలో గట్టి వైఖరి కొనసాగించడం మరోవైపు ఈ రెండింటి మధ్య సమతౌల్యం సాధించడం పెద్ద సవాలే.

ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ తీసుకుంటున్న ఈ వారసత్వ వ్యూహం కేవలం వ్యక్తిగత భద్రత కోసమా? లేక ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకున్న రాజకీయ ముందుచూపా? అన్నది కాలమే తేల్చాలి. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టం.. మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో మరో కీలక అధ్యాయం మొదలవబోతోంది. ఇరాన్‌లో జరిగే ఈ నిర్ణయాలు, రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచ రాజకీయ సమీకరణాలపై కూడా ప్రభావం చూపక మానవు.