ఇరాన్ పై మళ్లీ అమెరికా ఉక్కుపాదం.. ప్రపంచానికి చమురు సెగ

పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకుంటున్న వేళ అంతర్జాతీయ రాజకీయ యవనికపై కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఇరాన్ దూకుడుకు అడ్డుకట్ట వేయడమే లక్ష్యంగా అమెరికా ప్రభుత్వం మరో సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై కఠినతరమైన ఆంక్షలను విధిస్తూ ఆ దేశ ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీసేలా అగ్రరాజ్యం పావులు కదుపుతోంది. ఈ నిర్ణయం గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్‌ను కుదిపేస్తోంది. చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకే ప్రమాదం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఆంక్షల పర్వం.. స్కాట్ బెసెంట్ ప్రకటన

అమెరికా ట్రెజరీ కార్యదర్శి స్కాట్ బెసెంట్ బుధవారం నాడు అధికారికంగా ఈ కొత్త ఆంక్షలను ప్రకటించారు. గత కొంతకాలంగా రష్యా, ఇరాన్ చమురు కొనుగోళ్ల విషయంలో అమెరికా ప్రదర్శిస్తున్న కొంత 'మెతక' వైఖరి లేదా సడలింపులను ఇకపై కొనసాగించే ప్రసక్తే లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. "ఇరాన్ తన అక్రమ ఆయుధ సంపత్తిని పెంచుకోవడానికి.. ప్రాంతీయ అస్థిరతను సృష్టించడానికి చమురు ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని వాడుకుంటోంది. ఆ ఆదాయ వనరులను తుడిచిపెట్టడమే మా తక్షణ ప్రాధాన్యత" అని బెసెంట్ పేర్కొన్నారు.

ముఖ్యంగా అమెరికా ట్రెజరీ శాఖకు చెందిన విదేశీ ఆస్తుల నియంత్రణ కార్యాలయం (ఓఫాక్) ఈసారి అత్యంత పకడ్బందీగా జాబితాను రూపొందించింది. ఇరాన్ మాజీ సుప్రీం నేత అయతుల్లా అలీ ఖమేనీకి అత్యంత సన్నిహితుడైన రాజకీయ సలహాదారు కుమారుడు మహమ్మద్ హుస్సేన్ షమ్‌ఖానీ నిర్వహిస్తున్న భారీ వ్యాపార నెట్‌వర్క్‌ను అమెరికా లక్ష్యంగా చేసుకుంది. ఈ నెట్‌వర్క్ అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్‌లో 'షాడో బ్యాంకింగ్' తరహాలో వ్యవహరిస్తూ ఇరాన్ చమురును వివిధ దేశాలకు అక్రమంగా తరలిస్తోందని అమెరికా ఆరోపిస్తోంది.

నౌకాయానంపై నిఘా.. మిత్రదేశాలకు హెచ్చరిక

ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధి ప్రాంతంలో ఇరాన్ నౌకల కదలికలపై అమెరికా తన పర్యవేక్షణను ముమ్మరం చేసింది. సాటిలైట్ నిఘాతో పాటు సముద్ర మార్గంలో గస్తీని పెంచింది. ఇదే సమయంలో అమెరికా ఒక కఠినమైన హెచ్చరికను కూడా జారీ చేసింది. ఇరాన్‌తో చమురు వ్యాపారం చేసే దేశాలు ముఖ్యంగా చైనాకు చెందిన బ్యాంకులు ఈ ఆంక్షల పరిధిలోకి వస్తాయని.. అక్రమ లావాదేవీలకు సహకరిస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించింది.

ఇరాన్ ఎదురుదాడి.. ఎగుమతుల నిలిపివేత

అమెరికా ఆంక్షలకు ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ అనూహ్య నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇరాన్ జాతీయ పెట్రోకెమికల్ సంస్థ (ఎన్.పీఎస్) దేశంలోని అన్ని పెట్రోకెమికల్ ఎగుమతులను తక్షణమే నిలిపివేయాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్న నేపథ్యంలో శత్రు దాడుల వల్ల ఇంధన నిల్వలకు ముప్పు వాటిల్లే అవకాశం ఉందని భావించి, దేశీయ అవసరాల కోసం చమురును నిల్వ ఉంచాలని ఇరాన్ నిర్ణయించింది.

ఇప్పటికే ఓడరేవులకు చేరుకున్న, ఎగుమతికి సిద్ధంగా ఉన్న సరుకును కూడా వెనక్కి మళ్లించాలని కంపెనీలకు కఠిన ఆదేశాలు వెళ్లాయి. ఇది ప్రపంచ మార్కెట్‌లో ఒక్కసారిగా సరఫరా లోటును సృష్టించనుంది.

ప్రపంచ మార్కెట్లపై ప్రభావం.. విశ్లేషకుల హెచ్చరిక

ఈ పరిణామాలు గ్లోబల్ ఎనర్జీ సెక్యూరిటీపై పెను ప్రభావాన్ని చూపుతాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. సరఫరా గొలుసులో అంతరాయం కలగడం వల్ల బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది భారత్ వంటి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలపై భారం మోపుతుంది. ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు కూడా ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఇరు దేశాల మధ్య మాటల యుద్ధం కాస్తా ప్రత్యక్ష పోరుకు దారితీస్తే హర్మూజ్ జలసంధి మూతపడే ప్రమాదం ఉంది. అదే జరిగితే ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు 20 శాతం నిలిచిపోతుంది.

మొత్తం మీద అమెరికా తీసుకున్న ఈ ఆర్థిక అస్త్రం పశ్చిమాసియాలో మంటలను మరింత రాజేస్తోంది. ఇరాన్ తన పంథాను మార్చుకుంటుందా లేక పట్టుదలకు పోయి అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌ను సంక్షోభంలోకి నెడుతుందా అన్నది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్నగా మారింది.