రిలయన్స్.. అమెరికాలో పెట్టుబడులు.. ఎవరివి డబ్బులు?

భారత పారిశ్రామిక దిగ్గజం రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ అధినేత ముఖేష్ అంబానీ తీసుకున్న ఒక నిర్ణయం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సంచలనంగా మారింది. అమెరికాలోని టెక్సాస్‌లో సుమారు $300 బిలియన్ల భారీ వ్యయంతో నిర్మించనున్న ఆయిల్ రిఫైనరీ ప్రాజెక్టులో రిలయన్స్ భాగస్వామి కాబోతుండటం ఇప్పుడు హాట్ టాపిక్‌గా మారింది. దాదాపు అరశతాబ్దం 50 ఏళ్ల తర్వాత అమెరికా గడ్డపై నిర్మితమవుతున్న తొలి రిఫైనరీ ఇదే కావడం.. దీనిని స్వయంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించడం విశేషం.

వ్యాపార సామ్రాజ్యం.. గ్లోబల్ విస్తరణ

భారతదేశంలో తిరుగులేని ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తున్న రిలయన్స్, ఇప్పుడు అమెరికా ఇంధన రంగంలో పాగా వేయాలని చూడటం వెనుక పక్కా వ్యాపార లెక్కలు ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యంత 'క్లీన్' రిఫైనరీగా దీనిని తీర్చిదిద్దడం ద్వారా భవిష్యత్తులో గ్రీన్ ఎనర్జీ, నెట్-జీరో ఉద్గారాల లక్ష్యాలను అందుకోవాలని అంబానీ భావిస్తున్నారు. టెక్సాస్ వంటి ప్రాంతాల్లో ముడి చమురు లభ్యత, అత్యాధునిక సాంకేతికత, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు నేరుగా యాక్సెస్ ఉండటం రిలయన్స్‌కు కలిసొచ్చే అంశం.

నిధుల సమీకరణ: ఎవరిది ఈ సొమ్ము?

ఈ భారీ ప్రాజెక్టు అనగానే అందరిలో మెదిలే మొదటి ప్రశ్న అంత డబ్బు ఎక్కడిది? సామాన్య ప్రజల్లో "మన దేశ బ్యాంకుల దగ్గర అప్పు తీసుకుని విదేశాల్లో పెడుతున్నారా?" అనే ఆందోళన కలగడం సహజం. అయితే అంతర్జాతీయ ఆర్థిక నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం.. ఇలాంటి మల్టీ-బిలియన్ డాలర్ల ప్రాజెక్టులకు నిధులు కేవలం ఒకే కంపెనీ నుండి రావు. అంతర్జాతీయ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ బ్యాంకులు, బాండ్ మార్కెట్లు.. అమెరికన్ ఈక్విటీ భాగస్వాముల నుండి పెట్టుబడులు సేకరిస్తారు. రిలయన్స్ వద్ద ఉన్న భారీ నగదు నిల్వలను కూడా ఇందులో కొంత మేర వినియోగించే అవకాశం ఉంది. తక్కువ వడ్డీ రేట్లకు లభించే అంతర్జాతీయ రుణాలను పొందడం ద్వారా కంపెనీ తన ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించుకుంటుంది.

మోదీ - ట్రంప్ స్నేహం ప్రభావమా?

ఈ డీల్ వెనుక భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ లేదా బీజేపీ ప్రోద్బలం ఉందా అనే చర్చ కూడా సాగుతోంది. అంబానీ, అదానీ వంటి పారిశ్రామికవేత్తలు విదేశాల్లో డీల్స్ కుదుర్చుకున్నప్పుడు రాజకీయ విమర్శలు రావడం మన దేశంలో పరిపాటి. డొనాల్డ్ ట్రంప్‌తో మోదీకి ఉన్న సాన్నిహిత్యం "హౌడీ మోదీ" వంటి కార్యక్రమాల నేపథ్యంలో ఈ వ్యాపార ఒప్పందాన్ని రాజకీయ కోణంలో చూస్తున్నారు. అయితే వ్యూహాత్మకంగా చూస్తే.. అమెరికాలో భారత్ తరపున ఇలాంటి పెద్ద ప్రాజెక్టులు ఉండటం వల్ల అమెరికా ఎనర్జీ సెక్యూరిటీలో భారత్‌కు భాగస్వామ్యం లభిస్తుంది. ఇది దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను బలపరుస్తుంది.

భారత్‌కు లాభమా.. నష్టమా?

"భారతదేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టకుండా అమెరికాకు ఎందుకు అంబానీ వెళ్తున్నారు?" అనే వాదనలో కొంత వాస్తవం ఉన్నప్పటికీ గ్లోబల్ కంపెనీగా ఎదగాలంటే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు తప్పనిసరి. రిలయన్స్ విదేశాల్లో లాభాలు గడిస్తే ఆ సంపద తిరిగి డివిడెండ్ల రూపంలో భారతీయ వాటాదారులకు, పన్నుల రూపంలో ప్రభుత్వానికి చేరుతుంది.

ఈ ప్రాజెక్టు కేవలం లాభాల కోసమే కాదు.. అమెరికా ఎనర్జీ రంగంలో భారత ముద్ర వేయడానికి ఒక గొప్ప అవకాశంగా కనిపిస్తోంది. అయితే ఇందులో భారత బ్యాంకుల ప్రయోజనాలకు విఘాతం కలగకుండా పారదర్శకమైన నిధుల సమీకరణ జరగాలని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.