హార్ముజ్ జలసంధిలో హైడ్రామా: పాక్ నౌకను అడ్డుకున్న ఇరాన్.. పశ్చిమాసియాలో ముదిరిన ఉద్రిక్తతలు!

పశ్చిమాసియాలో రాజకీయ సమీకరణాలు వేగంగా మారుతున్న వేళ సముద్ర మార్గంలో చోటుచేసుకున్న ఒక అనూహ్య పరిణామం అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని ఉలిక్కిపడేలా చేసింది. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు గుండెకాయ వంటి హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద పాకిస్తాన్‌కు వెళ్తున్న ఒక వాణిజ్య నౌకను ఇరాన్ విప్లవ గార్డ్స్ (ఐఆర్.జీసీ) అడ్డుకోవడం ఇప్పుడు దౌత్య వర్గాల్లో హాట్ టాపిక్‌గా మారింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ యుద్ధ వాతావరణాన్ని తగ్గించి.. చర్చలకు మొగ్గు చూపుతున్న తరుణంలో ఇరాన్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం పాకిస్తాన్‌కు కోలుకోలేని ‘ఝలక్’ ఇచ్చింది.

ఘటన నేపథ్యం.. అసలేం జరిగింది?

షార్జా నుంచి పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీ రేవుకు ప్రయాణిస్తున్న “సెలెన్” అనే కంటైనర్ నౌకను ఇరాన్ నావికాదళం హార్ముజ్ జలసంధి సమీపంలో అడ్డుకుంది. అంతర్జాతీయ సముద్ర నిబంధనలను ఉల్లంఘించిందని ముందస్తు అనుమతులు లేకుండా ఇరాన్ జలాల్లోకి ప్రవేశించిందని ఐఆర్జీసీ ఆరోపించింది. ప్రస్తుతం ఈ నౌకను పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలోనే నిలిపివేశారు. అధికారుల సమన్వయం లోపించడం వల్లే ఈ చర్య తీసుకోవాల్సి వచ్చిందని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది.

పాకిస్తాన్ దౌత్య ప్రయత్నాలకు గట్టి దెబ్బ

ఈ ఘటన పాకిస్తాన్‌ను తీవ్ర ఆత్మరక్షణలో పడేసింది. గత కొంతకాలంగా అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య మధ్యవర్తిత్వం వహించేందుకు పాక్ ప్రధాని కార్యాలయం ముమ్మర ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. పశ్చిమాసియాలో శాంతి నెలకొల్పే క్రమంలో తమకు కీలక పాత్ర దక్కుతుందని భావిస్తున్న తరుణంలో సాక్షాత్తూ తమ దేశానికి వస్తున్న నౌకనే ఇరాన్ అడ్డుకోవడం పాక్ దౌత్య సామర్థ్యంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఇరాన్ విశ్వాసాన్ని పొందడంలో పాకిస్తాన్ విఫలమవుతోందనే సంకేతాలు ఈ ఘటన ద్వారా అందుతున్నాయి.

హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యత

ప్రపంచ వాణిజ్యానికి ఈ జలసంధి ఎంత కీలకమో గణాంకాలు తెలియజేస్తాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమ్ముడయ్యే చమురులో సుమారు 21 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే వెళ్తుంది. ప్రపంచ గ్యాస్ సరఫరాలో 20 శాతం వాటా ఈ జలసంధిదే.

ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య ఉండే ఈ సన్నని జలమార్గంపై నియంత్రణ సాధించడం అంటే ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్‌ను శాసించడమే.

ఆర్థిక రంగంపై ప్రభావం

ఇరాన్ చర్య కేవలం ఒక్క నౌకకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా గల్ఫ్ ప్రాంతంలో షిప్పింగ్ వ్యాపారం చేస్తున్న కంపెనీల్లో ఆందోళన నింపింది. సరఫరాలో అంతరాయం కలుగుతుందనే భయంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న ప్రాంతాల్లో ప్రయాణించే నౌకలకు ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలు భారీగా పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. గల్ఫ్ దేశాలు ఇప్పుడు హార్ముజ్ జలసంధికి బదులుగా ఇతర సురక్షిత మార్గాలను అన్వేషించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఇరాన్ తన సార్వభౌమత్వాన్ని చాటుకునే క్రమంలో తీసుకున్న ఈ కఠిన నిర్ణయం.. అటు అమెరికాకు, ఇటు పాకిస్తాన్‌కు ఒక స్పష్టమైన హెచ్చరికగా కనిపిస్తోంది. తమ జలాల్లో నిబంధనలు అతిక్రమిస్తే ఎంతటి వారైనా ఉపేక్షించేది లేదని టెహ్రాన్ సంకేతాలిచ్చింది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ఉదంతాలు మరిన్ని ఉద్రిక్తతలకు దారితీయకుండా ఉండాలంటే దేశాల మధ్య కేవలం మాటల చర్చలు మాత్రమే కాకుండా సముద్ర భద్రతపై స్పష్టమైన ఒప్పందాలు అవసరమని రక్షణ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.