భారత సాఫ్ట్వేర్ రంగం: ఎంతసేపూ సేవలేనా! క్రియేషన్ ఇన్నోవేషన్ ఎక్కడ?
అయితే ఇంతటి భారీ ఇంజనీరింగ్ బలం ఉన్నా.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆధిపత్యం చలాయించే ఒక్క సోషల్ మీడియా యాప్ను కూడా భారత్ సృష్టించలేకపోవడం గమనార్హం.
ప్రపంచ సాఫ్ట్వేర్ రంగంలో భారతదేశం ఒక తిరుగులేని శక్తిగా ఎదిగింది. సుమారు 2.85 నుండి 3.85 మిలియన్ల మంది వృత్తిపరమైన సాఫ్ట్వేర్ డెవలపర్లతో ప్రపంచంలోనే అత్యధిక ఇంజనీర్లు ఉన్న దేశాల జాబితాలో భారత్ అగ్రస్థానంలో నిలుస్తోంది. అమెరికా (3.18 మిలియన్లు), జపాన్ వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాల కంటే కూడా సాంకేతిక నిపుణుల సంఖ్యలో మనం ముందున్నాము. గ్లోబల్ టెక్ కంపెనీల వెన్నుముకగా నిలుస్తున్న ఈ భారీ మానవ వనరులు భారతదేశాన్ని ప్రపంచ `ఐటీ హబ్`గా మార్చాయి.
అయితే ఇంతటి భారీ ఇంజనీరింగ్ బలం ఉన్నా.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆధిపత్యం చలాయించే ఒక్క సోషల్ మీడియా యాప్ను కూడా భారత్ సృష్టించలేకపోవడం గమనార్హం. టిక్టాక్, వాట్సాప్, ఇన్స్టాగ్రామ్ లేదా టిండర్ వంటి ప్లాట్ఫారమ్లు అంతర్జాతీయంగా బిలియన్ల మంది వినియోగదారులను కలిగి ఉన్నాయి. కానీ భారత్ నుండి అటువంటి `గ్లోబల్ జియాంట్ యాప్` ఇప్పటివరకు రాలేదు. మన ప్రతిభ ఇతర దేశాల ఉత్పత్తులను మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగపడుతుందే తప్ప స్వదేశీ బ్రాండ్లను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడంలో ఎక్కడో వెనుకబడి ఉన్నామనే వాస్తవం స్పష్టమవుతోంది.
మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే.. భారతదేశ జనాభాలో కేవలం 34 శాతం మంది మాత్రమే ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాను ఉపయోగిస్తున్నారు. చైనా వంటి దేశాల్లో నిపుణుల సంఖ్య 4.04 మిలియన్లుగా ఉన్నా.. వారు తమ సొంత ఎకోసిస్టమ్ను (ఉదాహరణకు వీచాట్, టిక్టాక్) నిర్మించుకుని ప్రపంచ మార్కెట్ను శాసిస్తున్నారు. భారత్లో ఇంటర్నెట్ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతున్నా కానీ... మన ఇంజనీర్లు స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో కూడిన సోషల్ నెట్వర్క్లను రూపొందించడంపై ఇంకా దృష్టి సారించాల్సి ఉంది.
భారతదేశం కేవలం సర్వీస్ ఆధారిత పరిశ్రమగా మాత్రమే కాకుండా... ఉత్పత్తి ఆధారిత పవర్హౌస్గా మారాల్సిన అవసరం ఉంది. సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్ల సంఖ్యలో మనం ప్రపంచంతో పోటీ పడుతున్నట్లే వినూత్నమైన ఐడియాలతో గ్లోబల్ యాప్ మార్కెట్ను జయించగలిగే సృజనాత్మకతను ప్రోత్సహించాలి. అప్పుడే `మేడ్ ఇన్ ఇండియా` అనే ముద్ర కలిగిన ఒక సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్ ప్రపంచం మొత్తం వినియోగించే రోజు వస్తుంది.
మేధస్సు సరిపోదు..ఐటీ రంగంలో మౌలిక మార్పుల అవసరం
భారతదేశంలో సాఫ్ట్వేర్ రంగం దశాబ్దాలుగా `సర్వీస్ సెక్టార్` (సేవా రంగం) చుట్టూనే తిరుగుతోంది. మన విద్యావ్యవస్థ మెజారిటీ విద్యార్థులను ఒక మంచి కంపెనీలో సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్గా చేరడానికే సిద్ధం చేస్తోంది తప్ప ఒక కొత్త ఆలోచనతో ప్రపంచాన్ని శాసించే `ప్రొడక్ట్`ను రూపొందించే దిశగా ప్రోత్సహించడం లేదు. సిలబస్ నుండి ప్రాజెక్టుల వరకు అన్నీ ఇప్పటికే ఉన్న సాంకేతికతను అమలు చేయడంపైనే దృష్టి పెడుతున్నాయి కానీ కొత్త సాంకేతికతను ఆవిష్కరించడంపై కాదు. దీనివల్ల మన నిపుణులు విదేశీ కంపెనీల సమస్యలను పరిష్కరించడంలో అద్భుతమైన ప్రతిభ చూపుతున్నారు కానీ స్వంతంగా ఒక వినూత్న ప్లాట్ఫారమ్ను నిర్మించడంలో వెనుకబడుతున్నారు.
పెట్టుబడి విషయానికి వస్తే.. భారతదేశంలో స్టార్టప్లకు నిధుల కొరత లేకపోయినా.. రిస్క్ తీసుకునే ధోరణి తక్కువగా ఉంది. ఇన్వెస్టర్లు తరచుగా అమెరికా లేదా చైనాలో విజయవంతమైన మోడల్స్ను (ఉదాహరణకు ఉబెర్ లాంటి ఓలా, అమెజాన్ లాంటి ఫ్లిప్కార్ట్) ఇక్కడ అమలు చేసేందుకే మొగ్గు చూపుతున్నారు. కానీ సోషల్ మీడియా వంటి రంగాల్లో గ్లోబల్ దిగ్గజాలను ఎదుర్కోవాలంటే కేవలం కాపీ మోడల్స్ సరిపోవు.. భారీ స్థాయిలో యూజర్ డేటాను నిర్వహించగల సాంకేతిక సామర్థ్యం.. సంవత్సరాల తరబడి లాభాలు రాకపోయినా నిలబడగలిగే దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు అవసరం.
మరోవైపు సోషల్ మీడియా విజయానికి కేవలం కోడింగ్ మాత్రమే సరిపోదు. వినియోగదారుల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడం.. క్రియేటివ్ డిజైన్ .. గ్లోబల్ మార్కెటింగ్ వ్యూహాలు కూడా కీలకం. మన సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్లు టెక్నికల్ అంశాల్లో దిట్ట అయినా.. ప్రొడక్ట్ మేనేజ్మెంట్ .. డిజైన్ థింకింగ్లో ఇంకా ప్రపంచ స్థాయి ప్రమాణాలను అందుకోవాల్సి ఉంది. చైనా తన దేశంలో విదేశీ యాప్స్పై ఆంక్షలు విధించి స్వదేశీ యాప్స్ ఎదిగేలా రక్షణ కల్పించింది.. కానీ భారత్ లాంటి స్వేచ్ఛాయుత మార్కెట్లో గ్లోబల్ దిగ్గజాలైన ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్లతో నేరుగా పోటీ పడటం ఒక సవాలుగా మారింది.
అడ్డంకి కేవలం పెట్టుబడి మాత్రమే కాదు.. అది మన ఆలోచనా దృక్పథంలో ఉంది. ``సేవలు అందించే దేశం`` అనే ముద్ర నుంచి ``ఉత్పత్తులను సృష్టించే దేశం``గా మారాలంటే ప్రాథమిక స్థాయి నుంచే ఆవిష్కరణలకు పెద్దపీట వేయాలి. మన దేశీయ అవసరాల కోసం రూపొందించే యాప్స్ను అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో నిర్మించినప్పుడే భారత్ నుంచి ఒక `గ్లోబల్ సోషల్ మీడియా జియాంట్` ఆవిర్భవించడం సాధ్యమవుతుంది.