భారత్ ను కాదన్న దేశాలు అథ: పాతాళానికి.. ఇప్పుడు అమెరికా వంతు.. ఏమవుతుంది?

పొరుగు దేశాల గల్లీల్లో అల్లకల్లోలం.. లంకలో అడుగంటిన ఆశలు.. బంగ్లా వీధుల్లో చెలరేగిన నిరసన జ్వాలలు... ఇవన్నీ చూస్తుంటే ఒకటే ప్రశ్న గుండెల్ని తాకుతోంది. పెద్దన్నలా ఆపదలో ఆదుకునే భారత్‌ను కాదనుకుంటే.. ఆ దేశాల ప్రజల భవితవ్యం అగమ్యగోచరంగా మారుతోందా? రాజకీయ నాయకుల దౌత్యపరమైన తప్పిదాలకు, అమాయక ప్రజలు ఆర్థిక సంక్షోభం రూపంలో మూల్యం చెల్లించుకోవాల్సి వస్తోందా? శ్రీలంక నుంచి తాజాగా అమెరికా వరకు ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఇదే అత్యంత భావోద్వేగ, చర్చనీయాంశమైన ప్రశ్న..

భారత్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు కొనసాగించే దేశాలకు ఆర్థికంగా, వ్యూహాత్మకంగా ప్రయోజనాలు కలుగుతున్నాయా? చైనాకు దగ్గరవుతూ భారత్‌తో దూరం పెంచుకున్న దేశాలు సంక్షోభాలను ఎదుర్కొంటున్నాయా? శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, మాల్దీవుల పరిణామాల నేపథ్యంలో దేశంలోని మెజార్టీ యువతలో ఈ అంశంపై చర్చ సాగుతోంది. ఇప్పుడు భారత్‌తో అమెరికాకు పెరుగుతున్న విభేదాలు కూడా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి.

భారత్‌తో స్నేహం.. పొరుగు దేశాలకు ప్రయోజనమా?

అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఒక దేశానికి మరో దేశంతో ఉండే సంబంధాలు ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా భారత్ వంటి పెద్ద మార్కెట్, ప్రాంతీయ శక్తితో సత్సంబంధాలు ఉండటం పొరుగు దేశాలకు వాణిజ్యం, ఇంధన సరఫరాలు, పెట్టుబడులు, రవాణా, భద్రత వంటి రంగాల్లో ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. అదే సమయంలో చైనాతో సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడం ద్వారా ఆ దేశ దోపిడీ విధానంతో ఆయా దేశాలు అథో:గతి పాలవుతున్నాయన్నది అందరికీ తెలిసిన విషయం.. అయితే విదేశాంగ విధానంలో సమతుల్యత కోల్పోతే సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశాలు ఉంటాయి.

శ్రీలంక సంక్షోభం.. చైనా అప్పులపై చర్చ

శ్రీలంక ఒకప్పుడు తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. 2022లో విదేశీ మారక నిల్వలు క్షీణించడం.. ఇంధనం, ఆహార పదార్థాలు, ఔషధాల కొరత, ద్రవ్యోల్బణం వంటి సమస్యలతో ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. చివరకు భారీ నిరసనలు చెలరేగడంతో అప్పటి అధ్యక్షుడు గొటబయ రాజపక్స దేశం విడిచి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ఈ సంక్షోభం నేపథ్యంలో చైనా నుంచి తీసుకున్న రుణాలు, హంబన్‌టోటా పోర్టు వంటి ప్రాజెక్టులపై విస్తృత చర్చ జరిగింది. అయితే శ్రీలంక ఆర్థిక పతనానికి చైనా సంబంధాలు కారణమన్న ఆరోపణలున్నాయి. పన్నుల తగ్గింపు, విదేశీ మారక నిల్వల నిర్వహణలో లోపాలు, పర్యాటక రంగంపై కొవిడ్ ప్రభావం, ఆర్థిక విధానాల్లో పొరపాట్లు కూడా శ్రీలంక దివాళాకు కారణంగా చెబుతున్నారు.

ఆ సమయంలో భారత్ శ్రీలంకకు రుణ సదుపాయాలు, ఇంధనం, ఆహార పదార్థాలు, ఔషధాల రూపంలో గణనీయమైన సహాయం అందించింది. సంక్షోభ సమయంలో పొరుగు దేశానికి భారత్ అందించిన సహకారం ఇరు దేశాల సంబంధాల్లో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.

బంగ్లాదేశ్‌లో రాజకీయ మార్పులు.. ఆర్థిక సవాళ్లు

బంగ్లాదేశ్‌లో షేక్ హసీనా ప్రధానిగా ఉన్న సమయంలో భారత్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు కొనసాగాయి. వాణిజ్యం, విద్యుత్ సరఫరా, రవాణా.. భద్రత వంటి అంశాల్లో ఇరు దేశాలు సహకరించుకున్నాయి. అయితే, 2024లో విద్యార్థుల నిరసనలు తీవ్రరూపం దాల్చడంతో హసీనా ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. అనంతరం దేశంలో రాజకీయ పరివర్తన చోటుచేసుకుంది.

కొత్త రాజకీయ పరిస్థితుల్లో భారత్‌తో సంబంధాలపై చర్చ మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. బంగ్లాదేశ్ ఎదుర్కొంటున్న ద్రవ్యోల్బణం, ఉపాధి సమస్యలు, విదేశీ మారక నిల్వల ఒత్తిడి వంటి అంశాలకు భారత్ తో దూరమే కారణాలుగా ఉన్నాయి. భారత్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతింటే ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, విద్యుత్ సహకారం, సరిహద్దు వ్యాపారంపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అది ఆలోచించకు బంగ్లాదేశ్ తప్పు చేసింది. అనుభవిస్తోంది.

నేపాల్, మాల్దీవులకు అదే గతి..

నేపాల్, మాల్దీవుల విషయంలోనూ భారత్, చైనాల మధ్య ప్రభావం కోసం పోటీ కనిపిస్తుంది. నేపాల్‌కు భారత్‌తో భౌగోళికంగా, వాణిజ్యపరంగా, సాంస్కృతికంగా బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు చైనా మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు, రుణాలు, ఇతర అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల ద్వారా అక్కడ తన ప్రాధాన్యాన్ని పెంచుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంది.

మాల్దీవుల్లోనూ భారత్‌తో సంబంధాలు రాజకీయ చర్చల్లో ప్రధాన అంశంగా మారాయి. అధ్యక్షుడు మహమ్మద్ ముయిజ్జు ప్రభుత్వం ప్రారంభంలో భారత్‌కు దూరంగా ఉంటూ చైనాతో సంబంధాల బలోపేతానికి ప్రాధాన్యమిచ్చింది. అయితే ఆర్థిక అవసరాలు, పర్యాటక రంగం, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి అంశాల నేపథ్యంలో భారత్‌తో సంబంధాలను తిరిగి బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం కూడా మాల్దీవులకు ఏర్పడింది.

ఇప్పుడు అమెరికా వంతు వచ్చిందా?

భారత్‌తో సంబంధాలు కేవలం పొరుగు దేశాలకే పరిమితం కావు. అమెరికా కూడా భారతదేశంతో వాణిజ్యం, రక్షణ, సాంకేతికత, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంత భద్రత వంటి అంశాల్లో కీలక భాగస్వామిగా ఉంది. అయితే వాణిజ్య సుంకాలు, మార్కెట్ ప్రాప్యత, వలస విధానాలు, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల విషయంలో ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలు తలెత్తాయి.

భారత్‌తో అమెరికా సంబంధాలు దెబ్బతింటే దాని ప్రభావం రెండు దేశాలపైనా పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా భారత మార్కెట్‌పై ఆధారపడే అమెరికా సంస్థలు, భారత్‌లో పనిచేసే బహుళజాతి కంపెనీలు, ఐటీ సేవలు, పెట్టుబడులు, సరఫరా వ్యవస్థలు ప్రభావితమయ్యే అవకాశాలున్నాయి.

భారత్ ప్రాధాన్యం పెరుగుతోందా?

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారత్ ప్రాధాన్యం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో దేశంతో సత్సంబంధాలు కొనసాగించడం అనేక దేశాలకు వ్యూహాత్మకంగా ప్రయోజనకరం. పెద్ద వినియోగదారుల మార్కెట్, పెరుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాంకేతిక రంగంలో సామర్థ్యం, ప్రాంతీయ భద్రతలో పాత్ర భారత్‌ను కీలక భాగస్వామిగా నిలబెడుతున్నాయి.

అదే సమయంలో ఏ దేశమైనా తన ఆర్థిక సమస్యలను విదేశీ సంబంధాల ఆధారంగా మాత్రమే పరిష్కరించుకోలేదు. సమర్థవంతమైన పాలన, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, పెట్టుబడులకు అనుకూల వాతావరణం, ప్రజల సంక్షేమం కూడా అంతే ముఖ్యం.

భారత్‌తో స్నేహం చేయని దేశాలు కుప్పకూలిపోతున్నాయనేది వాస్తవం. భారత్‌తో సహకారాన్ని కొనసాగించడం పరస్పర ప్రయోజనాలను పెంచుతుందనే విశ్లేషణ వాస్తవాలకు దగ్గరగా ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో శాశ్వత శత్రుత్వాల కంటే జాతీయ ప్రయోజనాలే ముఖ్యమైనవి. భారత్‌తో సంబంధాలను దెబ్బతీసుకోవడం ఏ దేశానికైనా సవాళ్లు సృష్టించవచ్చు. అదే సమయంలో సత్సంబంధాలు, పరస్పర గౌరవం, ఆర్థిక సహకారం రెండు దేశాలకూ ప్రయోజనాలను అందిస్తాయి.