ఇరాన్–అమెరికా శాంతి ఒప్పందం.. భారత్కు లభించిన 60 రోజుల వ్యూహాత్మక ‘గోల్డెన్ ఛాన్స్’
చమురు దిగుమతి వ్యయం తగ్గితే దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది అంతర్జాతీయ మార్కెట్ హెచ్చుతగ్గులు, రూపాయి-డాలర్ మారకం విలువ, ప్రభుత్వ పన్నుల విధానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
పశ్చిమాసియాలో గత కొంతకాలంగా రగులుతున్న ఉద్రిక్తతలకు తాత్కాలికంగా బ్రేక్ పడింది. ఇరాన్–అమెరికా మధ్య కుదిరిన సరికొత్త శాంతి అవగాహన ఒప్పందం అంతర్జాతీయంగా పెను మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం వచ్చే 60 రోజుల పాటు ఇరు దేశాలు ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యలకు దూరంగా ఉండనున్నాయి. ఈ పరిణామం కేవలం ఆ రెండు దేశాలకే కాదు.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు ముఖ్యంగా భారత్కు ఎంతో ఊరటనిచ్చే అంశం.
హార్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం.. భారత్కు ఎందుకంత ముఖ్యం?
ప్రపంచంలోనే అత్యంత వ్యూహాత్మక సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటైన హార్ముజ్ జలసంధి మళ్లీ పూర్తిస్థాయిలో తెరుచుకునే అవకాశం ఉండటం భారతదేశానికి అతిపెద్ద సానుకూలాంశం. భారత్ దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురులో సింహభాగం గల్ఫ్ దేశాల నుంచే వస్తుంది. ఈ సరఫరా అంతా హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే సాగుతుంది. యుద్ధ భయాల వల్ల గతంలో ఈ మార్గంలో రవాణాకు అంతరాయం ఏర్పడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకే ప్రమాదం కనిపించింది. ఇప్పుడు పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి వస్తే సరఫరా వ్యవస్థ మళ్లీ గాడిన పడుతుంది.
ఈ 60 రోజుల గడువును భారత్ ఎలా వాడుకోవాలి?
ఈ తాత్కాలిక ప్రశాంతతను భారత్ ఒక అరుదైన వ్యూహాత్మక అవకాశంగా మార్చుకోవాలని ఆర్థిక, ఇంధన రంగ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు తగ్గినప్పుడు, భారత్ భారీ ఎత్తున చమురును కొనుగోలు చేసి దేశంలోని వ్యూహాత్మక భూగర్భ నిల్వలను పూర్తిస్థాయిలో నింపుకోవాలి. భవిష్యత్తులో మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు పెరిగినా ఈ నిల్వలు దేశ అవసరాలను తీరుస్తాయి. సముద్ర మార్గాల్లో రిస్క్ తగ్గడం వల్ల రవాణా, ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులు తగ్గుతాయి. ఇది ముడి చమురు దిగుమతి వ్యయాన్ని భారీగా తగ్గిస్తుంది. భారత్ ఇప్పటికే రష్యా, అమెరికా, ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి చమురు దిగుమతులను పెంచుకుంటూ సమతుల్యతను పాటిస్తోంది. ఈ 60 రోజుల్లో ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాలి.
చమురు దిగుమతి వ్యయం తగ్గితే దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది అంతర్జాతీయ మార్కెట్ హెచ్చుతగ్గులు, రూపాయి-డాలర్ మారకం విలువ, ప్రభుత్వ పన్నుల విధానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఇది శాశ్వత పరిష్కారం కాదు!
అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఈ 60 రోజుల శాంతి ఒప్పందాన్ని శాశ్వత పరిష్కారంగా భావించలేం. "ఈ 60 రోజుల విరామం కేవలం ఒక తాత్కాలిక ప్రశాంతత మాత్రమే. ఆ తర్వాత ఇరాన్, అమెరికాల మధ్య జరిగే తదుపరి చర్చల సరళిని బట్టే పశ్చిమాసియా భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంటుంది." అందువల్ల భారత్ ఏమాత్రం అప్రమత్తత వీడకుండా ఈ కాలాన్ని ఒక 'బఫర్ పీరియడ్' లాగా వాడుకోవాలి. ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేసుకోవడానికి, సరఫరా గొలుసును మరింత పటిష్టం చేసుకోవడానికి లభించిన ఈ 60 రోజుల విరామం భారత్కు దౌత్యపరంగా, ఆర్థికంగా అత్యంత కీలకం కానుంది.