‘వరస్ట్ క్వాలిటీ ఆఫ్ లైఫ్’ ఈ సర్వే చెప్తున్న నిజాలు ఇవే..!

‘ప్రపంచంలోనే అత్యంత అధ్వాన్నమైన జీవన ప్రమాణాలు కలిగిన దేశం’ అనే వాదన సోషల్ మీడియాలో ఎప్పుడూ చక్కర్లు కొడుతూనే ఉంటుంది. గత 25 ఏళ్లుగా ఎక్కువసార్లు పాకిస్తాన్, కొన్ని సంవత్సరాల్లో బంగ్లాదేశ్, 2002లో సిరియా అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయని సోషల్ మీడియాలో విస్తరిస్తున్న జాబితాలు చెబుతున్నాయి. 2000లో పాకిస్తాన్ ముందుండగా, 2025లో బంగ్లాదేశ్ నిలిచిందని పేర్కొంటున్న ఈ పట్టికలు నిజంగా ఎంతవరకు విశ్వసనీయమో పరిశీలించడం అవసరం.

ఈ ప్రామాణికత ఉందా..?

ముందుగా ఒక ప్రశ్న.. ‘వరస్ట్ క్వాలిటీ ఆఫ్ లైఫ్’ని ఎవరు, ఏ ప్రమాణాలపై కొలుస్తారు? ప్రపంచ వ్యాప్తంగా జీవన ప్రమాణాలను అంచనా వేయడానికి వేర్వేరు సంస్థలు వేర్వేరు సూచికలను ఉపయోగిస్తాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం విడుదల చేసే యునైటెడ్ నేషన్ డెవలప్ మెంట్ ప్రోగ్రామ్ మానవ అభివృద్ధి సూచీ (HDI), ఆర్థిక స్వేచ్ఛ, ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన కాలం వంటి ప్రమాణాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. అదే సమయంలో వరల్డ్ బ్యాంక్ ఆదాయ స్థాయిలు, పేదరికం, మౌలిక సదుపాయాలు వంటి అంశాలను గమనిస్తుంది.

సోషల్ మీడియాలో వైరల్..

కానీ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యే ఈ జాబితాలకు సాధారణంగా ఏ సంస్థ ఆధారమో స్పష్టంగా ఉండదు. సంవత్సరానికొకసారి ఒకే దేశాన్ని ‘వరస్ట్’గా ముద్రించడం శాస్త్రీయ అధ్యయనాలకు విరుద్ధం. ఒక దేశంలో యుద్ధం, రాజకీయ అస్థిరత, ఆర్థిక సంక్షోభం ఉన్న సంవత్సరాల్లో జీవన ప్రమాణాలు క్షీణించవచ్చు. ఉదాహరణకు, 2002లో సిరియా పేరు వినిపించడం అక్కడి అంతర్గత ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో అర్థవంతమే. అయితే దాన్ని శాశ్వత ముద్రగా చూడడం సరికాదు.

పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ ఎక్కువ సంవత్సరాలు..

పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాలు రెండు దశాబ్దాల్లో తీవ్ర సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నాయి. పేదరికం, వరదలు, రాజకీయ అస్థిరత, నిరుద్యోగం, ఆరోగ్య సదుపాయాల లోపం వంటి అంశాలు జీవన ప్రమాణాలపై ప్రభావం చూపాయి. కానీ అదే సమయంలో ఈ దేశాల్లో విద్యా ప్రాప్తి, మహిళా సాధికారత, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిలో కొన్ని పురోగతులు కూడా నమోదయ్యాయి. ఉదాహరణకు, బంగ్లాదేశ్ మహిళా స్వయం సహాయక గుంపులు, గార్మెంట్స్ పరిశ్రమ ద్వారా ఆర్థికంగా ముందడుగు వేసింది.

దేశాల విషయంలో ఈ పదం వాడడంలో జాగ్రత్తలు అవసరం..

అందుకే ‘వరస్ట్’ అనే పదం వాడేటప్పుడు జాగ్రత్త అవసరం. ఒక దేశం మొత్తం ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను ఒకే పదంతో కొలవడం సరళీకరణ. నగరాలు, గ్రామాలు, వర్గాల మధ్య వ్యత్యాసాలు భారీగా ఉంటాయి. ఒక ప్రాంతంలో పరిస్థితి దారుణంగా ఉంటే, మరొక ప్రాంతంలో మెరుగైన సదుపాయాలు ఉండొచ్చు. ఇక మరో కోణం రాజకీయ-భావోద్వేగ కోణం. పొరుగు దేశాల మధ్య ఉన్న ఉద్రిక్తతలు, సోషల్ మీడియా ట్రెండ్లు, ప్రాచుర్య రాజకీయాలు ఈ తరహా జాబితాలను మరింత వైరల్ చేస్తాయి. కానీ గణాంకాలు, అంతర్జాతీయ నివేదికలు, పలు సూచికలను సమగ్రంగా పరిశీలించకుండా ఒకే దేశాన్ని వరుసగా ‘అత్యంత అధ్వాన్నం’గా పేర్కొనడం శాస్త్రీయంగా సమర్థించలేం.

కేవలం ఆదాయం పైనే ఆధారపడుతుందా?

జీవన ప్రమాణాలు అంటే కేవలం ఆదాయం కాదు. ఆరోగ్యం, విద్య, భద్రత, పర్యావరణం, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, సామాజిక సమానత్వం అన్నీ వేర్వేరుగా పరిగణించాలి. ఒక దేశం ఒక సంవత్సరం దిగజారితే, తదుపరి సంవత్సరాల్లో మెరుగుపడే అవకాశం ఉంటుంది. అదే విధంగా, ప్రస్తుతం మెరుగైన స్థితిలో ఉన్న దేశం కూడా ఆర్థిక లేదా రాజకీయ సంక్షోభంతో వెనుకబడవచ్చు. మొత్తానికి, 2000లో పాకిస్తాన్, 2025లో బంగ్లాదేశ్ అంటూ ప్రచారంలో ఉన్న పట్టికలను ఖచ్చితమైన అంతర్జాతీయ అథారిటీగా చూడడం కష్టం. జీవన ప్రమాణాల అంచనా ఎప్పుడూ బహుముఖంగా, డేటా ఆధారంగా ఉండాలి. భావోద్వేగాల కంటే వాస్తవాలపై ఆధారపడిన చర్చే సమాజానికి ఉపయోగకరం.