క్రాక్స్–బాటా డిజైన్ యుద్ధం.. అసలేంటి వివాదం.. కోర్టుకెందుకు ఎక్కారు?

పాదరక్షల రంగంలో గ్లోబల్ జెయింట్ అయిన అమెరికా సంస్థ 'క్రాక్స్' , భారతీయుల నమ్మకమైన బ్రాండ్ 'బాటా' మధ్య డిజైన్ వివాదం ఇప్పుడు న్యాయస్థానంలో క్లైమాక్స్‌కు చేరుకుంది. క్రాక్స్ కంపెనీకి చెందిన ఒక ఉన్నతాధికారిని వర్చువల్‌గా విచారణకు హాజరుకావాలని ఢిల్లీ హైకోర్టు ఆదేశించడంతో ఈ కేసు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.ఢిల్లీ హైకోర్టులో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న క్రాక్స్ వర్సెస్ బాటా వివాదం భారతీయ మేధో సంపత్తి హక్కుల (ఐపీఆర్) చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపుగా మారనుంది. ఈ కేసు కేవలం రెండు కంపెనీల మధ్య గొడవ మాత్రమే కాదు.. అసలు ఒక వస్తువు డిజైన్ పై కంపెనీలకు ఎంతకాలం హక్కులు ఉండాలి అనే అంశంపై పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.

ఏమిటీ వివాదం?

క్రాక్స్ కంపెనీకి చెందిన ఐకానిక్ క్లాగ్ డిజైన్‌ను బాటా ఇండియా కాపీ కొట్టిందని.. తద్వారా తమ మేధో సంపత్తి హక్కులను ఉల్లంఘించిందని క్రాక్స్ ఆరోపిస్తోంది. బాటా విక్రయిస్తున్న కొన్ని రకాల ఫుట్‌వేర్ మోడల్స్, తమ రిజిస్టర్డ్ డిజైన్లకు అచ్చుగుద్దినట్లు ఉన్నాయని క్రాక్స్ వాదన. అయితే బాటా ఈ ఆరోపణలను తోసిపుచ్చింది. క్రాక్స్ చెబుతున్న డిజైన్ కొత్తదేమీ కాదని, అది పాతబడిపోయిన డిజైన్ అని వాదిస్తోంది.

న్యాయపరమైన చిక్కుముడి: డిజైన్ vs ట్రేడ్‌మార్క్

ఈ కేసులో కోర్టు ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు 'డిజైన్ చట్టం' , 'ట్రేడ్‌మార్క్ చట్టం' మధ్య ఉన్న సన్నని గీత. సాధారణంగా ఒక వస్తువు డిజైన్‌కు 10 నుండి 15 ఏళ్ల వరకు మాత్రమే రక్షణ ఉంటుంది. ఆ కాలం ముగిశాక ఎవరైనా ఆ డిజైన్‌ను వాడుకోవచ్చు. ఒక కంపెనీ తన ఉత్పత్తి ఆకృతిని తన బ్రాండ్ గుర్తింపుగా చెప్పుకుంటూ, వేరే కంపెనీలు దాన్ని వాడకుండా అడ్డుకోవడాన్ని 'పాసింగ్ ఆఫ్' అంటారు. దీనికి కాలపరిమితి ఉండదు.

కోర్టు అభ్యంతరం

గతంలో క్రాక్స్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్లను కొట్టివేసిన సందర్భంలో కోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఒక డిజైన్ రిజిస్ట్రేషన్ గడువు ముగిసిన తర్వాత, దానికి 'ట్రేడ్‌మార్క్' హోదా కల్పించి శాశ్వత హక్కులు పొందాలని చూడటం చట్టవిరుద్ధమని కోర్టు భావిస్తోంది. అలా చేస్తే కంపెనీలు గుత్తాధిపత్యాన్ని చెలాయిస్తాయని న్యాయమూర్తులు అభిప్రాయపడ్డారు.

కోర్టు తాజా ఆదేశాలు.. తదుపరి పరిణామాలు

ప్రస్తుత విచారణలో క్రాక్స్ వైఖరిని, ఆ కంపెనీ కోరుతున్న పరిహారం.. ఇతర సాంకేతిక అంశాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాలని కోర్టు నిర్ణయించింది. అందుకే క్రాక్స్ ప్రతినిధిని స్వయంగా వివరణ ఇవ్వాలని కోరింది.

ఈ తీర్పు ఎందుకు ముఖ్యం?

ఈ కేసులో వచ్చే తీర్పు భవిష్యత్తులో మొబైల్ ఫోన్లు, దుస్తులు, కార్లు వంటి ఇతర రంగాల డిజైన్ హక్కులపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. ఒకే రకమైన డిజైన్‌ను ఇతర కంపెనీలు తక్కువ ధరకు విక్రయించవచ్చా లేదా అనేది ఈ తీర్పుతో తేలిపోతుంది. బ్రాండెడ్ కంపెనీల గుత్తాధిపత్యానికి, మార్కెట్ పోటీకి మధ్య ఉన్న సమతుల్యతను ఈ కేసు నిర్వచించనుంది.

క్రాక్స్ వాదనలు నెగ్గుతాయా లేక బాటా తన పంథాను నిలబెట్టుకుంటుందా అనేది వేచి చూడాలి. ఏది ఏమైనా ఢిల్లీ హైకోర్టు ఇచ్చే తుది తీర్పు భారతీయ వాణిజ్య చట్టాల్లో ఒక నూతన అధ్యాయాన్ని లిఖించబోతోంది.