ఓటు వేయకముందే ఓటరు మనసు ఏఐ మార్చేస్తుందా?

ఏఐ ఇక కేవలం ఉద్యోగాలు.. విద్య, బ్యాంకింగ్‌ రంగాలకే పరిమితమైన టెక్నాలజీ కాదు. మనం ఏ వార్త చదవాలి.. ఏ వీడియో చూడాలి.. ఏ అంశంపై స్పందించాలి.. చివరకు ఎవరికి ఓటు వేయాలనే నిర్ణయంపైనా ప్రభావం చూపే స్థాయికి ఇది చేరుకునే అవకాశం ఉందా? ఇప్పుడు ఇదే ప్రశ్న ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చకు వస్తోంది.

ముంబైలో జరిగిన గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్‌లో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ చర్చకు మరింత ప్రాధాన్యం తీసుకొచ్చాయి. ఏఐని ఆమె ఒక ‘రెండు వైపుల కత్తి’గా అభివర్ణిస్తూ.. దాని ప్రయోజనాలతో పాటు ప్రజాస్వామ్యానికి ఎదురయ్యే ప్రమాదాలను కూడా ముందుగానే గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉందని హెచ్చరించారు.

ఓటరుకు తెలియకుండానే ప్రభావం?

సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో మన ప్రవర్తనను బట్టి మనకు కనిపించే కంటెంట్ మారిపోతుంటుంది. మనం ఏ వీడియోను ఎక్కువసేపు చూస్తున్నాం? ఏ పోస్టుకు స్పందిస్తున్నాం? ఏ అంశాలపై ఆసక్తి చూపుతున్నాం? వంటి డేటాను విశ్లేషించి.. మనకు నచ్చే లేదా మన అభిప్రాయాలను బలపరిచే కంటెంట్‌ను పదేపదే చూపించే అవకాశం ఏఐ ఆధారిత వ్యవస్థలకు ఉంది. ఇదే టెక్నాలజీ ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ ప్రచారానికి ఉపయోగిస్తే పరిస్థితి మరింత సున్నితంగా మారుతుంది. ఒకే రాజకీయ పార్టీ.. వేర్వేరు ఓటర్లకు వేర్వేరు సందేశాలను చూపించగలిగితే? ఒకరికి ఉద్యోగాల గురించి, మరొకరికి ధరల గురించి, ఇంకొకరికి భద్రత గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రచారం చేస్తే? ఓటరుకు తాను చూస్తున్న సమాచారం మొత్తం ప్రచార వ్యూహంలో భాగమని తెలియకపోతే? ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఓటరు నిర్ణయం నిజంగా స్వతంత్రమైనదేనా? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతుంది.

ప్రచారం నుంచి ‘మైండ్ టార్గెటింగ్‌’ వరకు?

సాంప్రదాయ ఎన్నికల ప్రచారంలో ఒక నాయకుడు సభలో వేల మందిని ఉద్దేశించి ఒకే సందేశాన్ని ఇస్తారు. కానీ ఏఐ ఆధారిత డిజిటల్ ప్రచారంలో ప్రతి వ్యక్తికి అతని ఆసక్తులు, ఆందోళనలు, ఆన్‌లైన్ ప్రవర్తనకు అనుగుణంగా సందేశాన్ని మార్చే అవకాశం ఉంటుంది. ఇక్కడే అసలు ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. సమాచారం ఇవ్వడం, ఓటరును ఒప్పించడం మధ్య గీత చాలా సన్నబడవచ్చు. ఒక వ్యక్తి బలహీనతను గుర్తించి అదే అంశాన్ని పదేపదే చూపించడం మొదలైతే.. అది సాధారణ ప్రచారాన్ని మించి మానసిక ప్రభావ వ్యూహంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఏఐ ఎన్నికల ఫలితాలపై కూడా ప్రభావం చూపగలదన్న నిర్మలా సీతారామన్ హెచ్చరిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

మరోవైపు మోసగాళ్ల చేతిలో ఏఐ

ఏఐ ప్రభావం ఎన్నికలకే పరిమితం కాదని నిర్మలా సీతారామన్ పేర్కొన్నారు. ఫైనాన్స్ రంగంలో కూడా ఇదే ‘రెండు వైపుల కత్తి’ పరిస్థితి కనిపిస్తోందన్నారు. బ్యాంకులు, ఫిన్‌టెక్ సంస్థలు మోసాలను ముందుగానే గుర్తించేందుకు ఏఐని ఉపయోగిస్తున్నాయి. అనుమానాస్పద లావాదేవీలను గుర్తించడం, కస్టమర్ ప్రవర్తనలో అసాధారణ మార్పులను విశ్లేషించడం వంటి పనుల్లో ఏఐ ఉపయోగకరంగా మారుతోంది. అయితే ఇదే టెక్నాలజీని మోసగాళ్లు కూడా ఉపయోగించే అవకాశం ఉంది. మరింత నమ్మదగిన నకిలీ సందేశాలు, మోసపూరిత కాల్స్, వ్యక్తులను లక్ష్యంగా చేసుకున్న స్కామ్‌లు వంటి వాటిని మరింత అధునాతనంగా మార్చేందుకు ఏఐ ఉపయోగపడొచ్చు. అంటే.. మోసాలను పట్టుకునే టెక్నాలజీనే మోసాలను మరింత తెలివిగా చేయడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

టెక్నాలజీ వేగానికి తగ్గట్టే చట్టాలు మారాలి

ఏఐ అభివృద్ధి వేగం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. కానీ దానికి అనుగుణంగా నియంత్రణ వ్యవస్థలు మారకపోతే సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా వ్యక్తిగత డేటా, ఆర్థిక సమాచారం, ప్రజాభిప్రాయం, ఎన్నికలు వంటి సున్నితమైన అంశాల్లో ఏఐ వినియోగానికి స్పష్టమైన నియమాలు అవసరం. ఎవరు ఏఐని ఉపయోగిస్తున్నారు? ఏ డేటాను ఉపయోగిస్తున్నారు? ప్రజలకు ఏ కంటెంట్ చూపిస్తున్నారు? అది రాజకీయ ప్రచారమా, సాధారణ సమాచారమా? ఒక ఏఐ వ్యవస్థ ఓటర్లను లక్ష్యంగా చేసుకుంటే దానికి ఎలాంటి పరిమితులు ఉండాలి? వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు అవసరం.

అసలు సవాలు ఏఐని ఆపడం కాదు..

ఏఐని పూర్తిగా అడ్డుకోవడం సాధ్యమయ్యే మార్గం కాదు. అంతేకాదు అది అనేక రంగాల్లో భారీ ప్రయోజనాలను కూడా అందిస్తోంది. అసలు సవాలు ఏఐ శక్తిని ఉపయోగించుకుంటూనే.. అది దుర్వినియోగం కాకుండా చూడటం.. ముఖ్యంగా ఎన్నికల విషయంలో ఈ చర్చ మరింత కీలకం. ఎందుకంటే ఒక బ్యాంకింగ్ మోసం వల్ల ఒక వ్యక్తి నష్టపోవచ్చు. కానీ ఓటర్ల నిర్ణయాలను పెద్ద ఎత్తున ప్రభావితం చేసే సాంకేతికత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే రాబోయే రోజుల్లో ఎన్నికల ప్రచారంలో ఏఐ వినియోగం కేవలం టెక్నాలజీ అంశంగా కాకుండా.. ప్రజాస్వామ్యం, పారదర్శకత, ఓటరు స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన అంశంగా మారే అవకాశం కనిపిస్తోంది. ఓటరు ఏం చూడాలి అనేది మాత్రమే కాదు.. ఓటరు ఏం ఆలోచించాలి అనే దానిపైనా టెక్నాలజీ ప్రభావం చూపే పరిస్థితి రాకుండా చూడటమే అసలు సవాలు.