2016 - 2026.. ఈ పదేళ్లలో ఏం జరిగింది? కాగ్ షాకింగ్ రిపోర్టు.. జీతాలు, అప్పులు, వడ్డీలకే 83 శాతం!!

దేశంలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఆర్థిక ముఖచిత్రం గత పదేళ్ల కాలంలో ఊహించని విధంగా, అత్యంత వేగంగా మారిపోయింది. పెరుగుతున్న ప్రజా సంక్షేమ పథకాలు, ఎన్నికల వేళ ఇచ్చే ఆకర్షణీయమైన హామీలు, వివిధ రంగాలలో మౌలిక వసతుల కల్పన వంటి కారణాల వల్ల రాష్ట్రాల ఖర్చులు మునుపెన్నడూ లేని విధంగా రికార్డు స్థాయిలో పెరిగాయి. ఈ మేరకు కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (కాగ్) విడుదల చేసిన తాజా నివేదికలోని విస్తుపోయే నిజాలు ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారాయి. గత పదేళ్ల స్వల్ప వ్యవధిలోనే దేశంలోని అన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మొత్తం ఖర్చులు ఏకంగా 131 శాతం మేర వృద్ధి చెందడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. ప్రజాస్వామ్యంలో సంక్షేమ కార్యక్రమాలు ఎంత అవసరమో, వాటిని భరించే ఆర్థిక స్థోమత రాష్ట్రాలకు ఉందా లేదా అనే కీలక ప్రశ్నలను ఈ నివేదిక లేవనెత్తుతోందని అంటున్నారు.

కాగ్ నివేదికలోని అధికారిక గణాంకాలను లోతుగా పరిశీలిస్తే, 2015-16 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల మొత్తం ఖర్చులు రూ. 22.18 లక్షల కోట్లగా నమోదయ్యాయి. అయితే ఆ తర్వాతి కాలంలో రాజకీయ సమీకరణాలు మారడం, ప్రతి ఎన్నికల్లోనూ ఉచిత పథకాలే ప్రధాన అస్త్రాలుగా మారడంతో ప్రభుత్వాలు ప్రజా సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు పెద్దపీట వేయడం ప్రారంభించాయి. వీటికి తోడు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై కూడా వ్యయం పెరగడంతో రాష్ట్రాల బడ్జెట్ అంచనాలు ఏటికేడూ తలకిందులవుతూ వచ్చాయి. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో, ప్రస్తుత 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే నాటికి ఈ మొత్తం ఖర్చు ఏకంగా రూ. 51.20 లక్షల కోట్లకు చేరుకుందని అంటున్నారు. అంటే పదేళ్ల క్రితంతో పోల్చి చూస్తే రాష్ట్రాలు చేస్తున్న ఖర్చు ఇప్పుడు రెండింతల కంటే పైగా పెరిగిందని, దేశ ఆర్థిక చరిత్రలోనే ఇది ఒక రికార్డు స్థాయి వ్యయమని స్పష్టమవుతోంది.

అయితే ఈ భారీ బడ్జెట్ పెరుగుదల వెనుక ఉన్న అసలు ఆర్థిక సంక్షోభం, అత్యంత ప్రమాదకరమైన ధోరణిని కూడా కాగ్ తన నివేదికలో సవివరంగా బయటపెట్టింది. రాష్ట్రాల మొత్తం బడ్జెట్‌లో ఏకంగా 83 శాతం వాటా కేవలం రెవెన్యూ వ్యయానికే పరిమితమవడమే ఇందులో అసలైన ట్విస్ట్. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు, విశ్రాంత ఉద్యోగుల పెన్షన్లు, గతంలో తీసుకున్న పాత అప్పులకు ఆయా రాష్ట్రాలు ప్రతి ఏటా చెల్లించాల్సిన వడ్డీలు, రోజువారీ పరిపాలన సాగించడానికి చేసే ఖర్చులనే సాంకేతిక భాషలో రెవెన్యూ వ్యయం అంటారు. ఆర్థిక సూత్రాల ప్రకారం ఈ వ్యయం వల్ల భవిష్యత్తులో ఎలాంటి శాశ్వత ఆస్తుల కల్పన గానీ, అదనపు ఆదాయాన్ని తెచ్చిపెట్టే వనరులు గానీ సమకూరవని అంటున్నారు. మరింత ఆందోళనకరమైన విషయమేమిటంటే, ఈ 83 శాతం రెవెన్యూ వ్యయంలో సగానికి పైగా నిధులను రాష్ట్రాలు కేవలం వివిధ రకాల రాయితీలు, ఉచిత నగదు బదిలీ పథకాల కోసమే వెచ్చిస్తున్నట్లు కాగ్ నివేదిక స్పష్టం చేసింది.

ఇక ప్రసిద్ధ ఆర్థిక విశ్లేషకులు ప్రచురించిన కథనాల ప్రకారం, ఈ తరహా వ్యయాల ధోరణి దేశంలోని పలు రాష్ట్రాలను త్వరలోనే శ్రీలంక వంటి తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి నెట్టే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. బడ్జెట్‌లో సింహభాగం కేవలం రోజువారీ అవసరాలు, ఉచితాలకే హారతి కర్పూరం అయిపోతే, శాశ్వత ఆస్తులను సృష్టించే మూలధన వ్యయం అంటే కొత్త రోడ్ల నిర్మాణం, రవాణా సౌకర్యాలు, పరిశ్రమల స్థాపనకు రాయితీలు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు వంటి వాటికి నిధుల కొరత తీవ్రంగా ఏర్పడుతుందని చెబుతున్నారు. దీనివల్ల రాష్ట్రాలలో కొత్తగా పరిశ్రమలు రావు, తద్వారా నిరుద్యోగం పెరిగి, ప్రభుత్వానికి వచ్చే పన్నుల ఆదాయం కూడా పడిపోతుందని చెబుతున్నారు.

ప్రస్తుతం దేశంలోని మెజారిటీ రాష్ట్రాలలో సొంత ఆదాయ వనరులు చాలా పరిమితంగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ ఈ విపరీతమైన సంక్షేమ పథకాలను నిరంతరాయంగా నడపడం కోసం ఆయా ప్రభుత్వాలు ప్రతి ఏటా బహిరంగ మార్కెట్ నుండి, జాతీయ, అంతర్జాతీయ బ్యాంకుల నుండి వేల కోట్ల రూపాయలను అప్పులుగా తెస్తున్నాయి. ఫలితంగా రాష్ట్రాలు చేస్తున్న అప్పుల భారం జీడీపీలో ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకుంటోంది. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో అయితే వచ్చే మొత్తం ఆదాయంలో సగం కంటే ఎక్కువ భాగం కేవలం పాత అప్పుల అసలు, వడ్డీలు కట్టడానికే సరిపోతోంది. కొత్తగా అప్పు పుడితే తప్ప జీతాలు కూడా ఇవ్వలేని స్థితికి కొన్ని రాష్ట్రాలు చేరుకున్నాయంటే పరిస్థితి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు అని అంటున్నారు.

ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో పేదరిక నిర్మూలనకు, వెనుకబడిన వర్గాల అభ్యున్నతికి సంక్షేమం అనేది అత్యంత కీలకమైన భాగమే అయినప్పటికీ, ఉత్పాదకత లేని ఉచితాలపైనే పూర్తి బడ్జెట్‌ను గుమ్మరిస్తే దీర్ఘకాలంలో రాష్ట్రాల ఆర్థిక వృద్ధి పూర్తిగా కుంటుపడుతుందని ఆందోళన వ్యక్తం అవుతోంది. ఉచిత విద్యుత్, సబ్సిడీలు తాత్కాలికంగా ఓటర్లను ఆకట్టుకున్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో అవి రాష్ట్రాల మనుగడకే ముప్పుగా మారుతాయని ఆవేదన చెందుతున్నారు. సంక్షేమం, అభివృద్ధి మధ్య సరైన సమతుల్యత పాటించినప్పుడే రాష్ట్రాలు ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని సాధించగలవు అని అంటున్నారు. పన్ను చెల్లింపుదారుల సొమ్మును ఓట్ల రాజకీయం కోసం కాకుండా సంపద సృష్టించే మార్గాలలో పెట్టాలని, లేనిపక్షంలో భవిష్యత్ తరాలు భారీ మూల్యం చెల్లించుకోవాల్సి వస్తుందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో పదేళ్ల కాగ్ డేటా అనేది కేవలం అంకెల సమాహారం మాత్రమే కాదని, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ తప్పి పరుగెడుతున్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఇదొక స్పష్టమైన తుది హెచ్చరిక లాంటిదని వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు.