సోమాలియాలో కొత్త కష్టాలు.. కరెన్సీ నోట్లను కుట్టుకొని మరీ వాడుతున్నారు..

మన దేశంలో కరెన్సీ నోటు కాస్త చిరిగినా లేదంటే దానిపై చిన్న పెన్ను గీత ఉన్నా.. ‘ఇది చెల్లదు బాబూ’ అంటూ దుకాణదారులు ముఖం మీదే తిప్పికొడుతుంటారు. బ్యాంకులకు వెళ్లి మార్చుకోవాలంటే అదో పెద్ద ప్రహసనం. కానీ, ప్రపంచంలోనే ఒక వింతైన దేశం ఉంది. అక్కడ నోట్లు ఎన్ని ముక్కలైనా, చిరిగి పీలికలైనా అస్సలు పారేయరు. పైగా వాటిని పట్టుకొని నేరుగా టైలర్ దగ్గరికి వెళ్తారు! వినడానికి వింతగా ఉన్నా ఇది అక్షరాల నిజం. అసలు ఆ దేశం ఏది? నోట్లకు కుట్లు వేయాల్సిన కర్మ వారికి ఎందుకు పట్టింది?

30 ఏళ్లుగా ఆగిన ముద్రణ

ఆఫ్రికా ఖండంలోని సోమాలియా దేశంలో ఈ విచిత్ర పరిస్థితి నెలకొంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఆ దేశంలో 30 ఏళ్లుగా కొత్త కరెన్సీ నోట్లను ముద్రించలేదు. 1991లో అక్కడి ప్రభుత్వం కుప్పకూలినప్పటి నుంచి కొత్త నోట్ల ముద్రణ ప్రక్రియ ఆగిపోయింది. దీనివల్ల మార్కెట్లో ఉన్న పాత నోట్లే చేతులు మారుతూ వస్తున్నాయి. కాలక్రమేణ ఆ నోట్లు పాతబడిపోయి, నలిగిపోయి ముక్కలు ముక్కలుగా మారిపోతున్నాయి. వేరే దారి లేక ప్రజలు ఆ పాత నోట్లనే వాడుకోవాల్సి వస్తోంది.

కరెన్సీకి ‘టైలరింగ్’ చికిత్స

నోట్లు చిరిగిపోయినప్పుడు అక్కడి ప్రజలు వాటిని పారేయకుండా టైలర్ల వద్దకు తీసుకెళ్తున్నారు. మనం బట్టలు కుట్టించుకున్నట్లే, వారు కుట్టు మెషీన్లతో ఆ నోట్ల ముక్కలను అతికించి మరీ వాడుతున్నారు. సోమాలియా వీధుల్లో నోట్లను కుట్టడమే ఒక ఉపాధిగా మారిందంటే పరిస్థితి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఎన్ని కుట్లు ఉన్నా, దారాలు కనిపిస్తున్నా అక్కడ ఆ నోట్లు చెల్లుబాటు అవుతాయి. ఎందుకంటే కొత్త నోట్లు వచ్చే అవకాశం లేదని అక్కడి ప్రజలకు, వ్యాపారులకు బాగా తెలుసు.

డాలర్ - డిజిటల్ వైపు అడుగులు

స్థానిక కరెన్సీ (సోమాలీ షిల్లింగ్) ఇంత దారుణంగా తయారవ్వడంతో, ప్రజలు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కుంటున్నారు. ప్రస్తుతం సోమాలియాలో అమెరికన్ డాలర్ల వాడకం విపరీతంగా పెరిగిపోయింది. అలాగే, కరెన్సీ నోట్ల ఇబ్బందుల వల్ల డిజిటల్ పేమెంట్స్, మొబైల్ మనీ వాడకంలో సోమాలియా ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల కంటే వేగంగా దూసుకుపోతోంది. చిన్న కిరాణా కొట్టు నుంచి పెద్ద షోరూం వరకు అంతా మొబైల్ ద్వారానే చెల్లింపులు జరుపుతున్నారు.

ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం

కొత్త నోట్లు లేకపోవడం, ఉన్న నోట్లు చిరిగిపోవడం వల్ల సోమాలియా ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం, కరెన్సీ విలువ పడిపోవడం వంటి సమస్యలు ఆ దేశాన్ని పీడిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు గంభీరంగా ఉన్న సోమాలీ షిల్లింగ్ ఇప్పుడు కేవలం కుట్లు వేసిన కాగితం ముక్కలా మిగిలిపోయింది. ప్రభుత్వం స్థిరపడి కొత్త నోట్లను విడుదల చేసే వరకు అక్కడి ప్రజలకు ఈ ‘కుట్ల’ కష్టాలు తప్పేలా లేవు.

కరెన్సీ అంటే ఒక దేశ గౌరవానికి ప్రతీక. కానీ సోమాలియాలో అది మనుగడ కోసం పోరాడుతున్న కాగితంలా మారిపోయింది. మన దగ్గర నోటు చిరిగితే పడేసే ముందు, సోమాలియా ప్రజలు పడుతున్న ఇబ్బందులను ఒక్కసారి గుర్తు చేసుకుంటే.. మన ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎంత పటిష్టంగా ఉందో అర్థం అవుతుంది. టెక్నాలజీ పెరుగుతున్నా, మౌలిక సదుపాయాలు లేని దేశాల్లో ప్రజలు తమ అవసరాల కోసం ఎంత వినూత్నంగా ఆలోచిస్తారో చెప్పడానికి ఈ 'కుట్టిన నోట్లే' నిదర్శనం.