విరాళాల్లో బీజేపీ దూకుడు.. 82 శాతం పార్టీకే..
టాప్ డోనర్ల జాబితా కూడా ఆసక్తికరమే. ఎలివేటెడ్ అవెన్యూ రియాలిటీ నుంచి ₹500 కోట్లు, టాటా గ్రూప్ నుంచి ₹308 కోట్లు, తెలంగాణకు చెందిన మేఘా ఇంజినీరింగ్ అండ్ ఇన్ ఫ్రా ట్రక్చర్ నుంచి ₹175 కోట్లు విరాళాలుగా వెళ్లాయి.;
భారత రాజకీయాల్లో డబ్బు ప్రభావం కొత్త కాదు. 2024–25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన ఎలక్టోరల్ ట్రస్టుల గణాంకాలు ఒక స్పష్టమైన చిత్రాన్ని చూపిస్తున్నాయి.. విరాళాల ప్రవాహం ఒకే దిశగా బలంగా సాగుతోంది. మొత్తం ₹3,826 కోట్ల విరాళాల్లో ₹3,157 కోట్లు, అంటే దాదాపు 82 శాతం నిధులు అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ ఖాతాలోకి వెళ్లాయి. ఇది కేవలం సంఖ్య కాదు.. ఇది రాజకీయ ఆర్థిక శక్తి సమీకరణాల సూచిక. ఇదే సమయంలో ప్రధాన ప్రతిపక్షం కాంగ్రెస్ కు ₹298 కోట్లు (7.8%) మాత్రమే దక్కడం, ఇతర ప్రాంతీయ శక్తులైన ఆల్ ఇండియా తృణముల్ కాంగ్రెస్ కు ₹102 కోట్లు చేరడం.. దేశ రాజకీయ ఆర్థిక అసమానతను ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ప్రశ్న ఏంటంటే, ఇది సహజ రాజకీయ మద్దతా? లేక అధికార కేంద్రీకరణ ప్రభావమా?
ట్రస్టుల ద్వారా నిధులు..
ఎలక్ట్రోరల్ ట్రస్టుల వ్యవస్థ మొదట పారదర్శకత కోసం తీసుకువచ్చారు. కార్పొరేట్ విరాళాలు నేరుగా పార్టీలకు కాకుండా ట్రస్టుల ద్వారా వెళ్లడం వల్ల లావాదేవీలు స్పష్టంగా ఉంటాయని భావించారు. కానీ ఇప్పుడు ట్రస్టుల ద్వారా వచ్చిన భారీ నిధులు ఒకే పార్టీకి అధికంగా చేరడం చూస్తే, ‘పారదర్శకత’ అనే పదం పాక్షికంగా మారిపోతుందా అనే సందేహం కలుగుతోంది.
ఈ మూడింటి నుంచి భారీగా విరాళాలు..
టాప్ డోనర్ల జాబితా కూడా ఆసక్తికరమే. ఎలివేటెడ్ అవెన్యూ రియాలిటీ నుంచి ₹500 కోట్లు, టాటా గ్రూప్ నుంచి ₹308 కోట్లు, తెలంగాణకు చెందిన మేఘా ఇంజినీరింగ్ అండ్ ఇన్ ఫ్రా ట్రక్చర్ నుంచి ₹175 కోట్లు విరాళాలుగా వెళ్లాయి. ఈ సంస్థలు తమ వ్యాపార ప్రయోజనాలు, విధాన స్థిరత్వం, పాలనలో స్పష్టత వంటి అంశాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని నిర్ణయాలు తీసుకున్నాయని అనుకోవచ్చు. అయితే ప్రజాస్వామ్యంలో డబ్బు శక్తి, విధాన నిర్ణయాల మధ్య సంబంధం ఎంత వరకు నిష్పక్షపాతంగా ఉంటుంది?
అధికార పార్టీకి విరాళాలు సహజం..
ఒక వాదన ప్రకారం.., అధికార పార్టీకి ఎక్కువ విరాళాలు రావడం సహజం. ఎందుకంటే విధానాలు అమలు చేయగల సామర్థ్యం వారి చేతుల్లో ఉంటుంది. వ్యాపార సంస్థలు కూడా స్థిరత్వానికే మొగ్గు చూపిస్తాయి. పాలనలో నిరంతరతను కోరుకుంటాయి. అందువల్ల అధికార పార్టీకి మద్దతివ్వడం వారికి వ్యూహాత్మక నిర్ణయంగా కనిపిస్తుంది. కానీ మరోవైపు, విపక్షాలకు ఆర్థిక వనరులు తగ్గిపోతే ప్రజాస్వామ్యంలో సమాన పోటీ సాధ్యం అవుతుందా?
ప్రచారంలో భారీగా నిధులు..
ఎన్నికలు కేవలం సిద్ధాంతాల మధ్య పోటీ కాదు.. అవి వనరుల పోటీ కూడా. ప్రచారం, మీడియా వ్యూహాలు, సోషల్ మీడియా ప్రచారం, గ్రౌండ్ మేనేజ్మెంట్.. ఇవన్నీ భారీ ఖర్చు అవసరం చేస్తాయి. ఒక పార్టీకి 82 శాతం నిధులు దక్కితే, మిగతా పార్టీలకు సమాన స్థాయిలో ప్రచారం చేయడం కష్టసాధ్యం. దీని ప్రభావం ఎన్నికల ఫలితాలపై ప్రత్యక్షంగా పడకపోయినా, పరోక్షంగా వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.
ప్రజల్లో అనుమానాలు..
ఇక్కడ మరో కీలక అంశం. ప్రజల నమ్మకం. కార్పొరేట్ విరాళాలు అధికంగా ఒకే పార్టీకి వెళ్తే, విధానాలు కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగా ఉంటాయా అనే అనుమానం తలెత్తుతుంది. ప్రజాస్వామ్యంలో పారదర్శకత కేవలం లెక్కలు ప్రకటించడం మాత్రమే కాదు.. నిష్పక్షపాత పాలనపై విశ్వాసం కల్పించడం కూడా.
ఆత్మ పరిశీలన చేసుకోనున్న విపక్షాలు..
ఇదే సమయంలో విపక్ష పార్టీలకు కూడా ఆత్మ పరిశీలన అవసరం. ప్రజల మద్దతు మాత్రమే కాకుండా.. ఆర్థిక వనరుల సమీకరణలోనూ వ్యూహాత్మక మార్పులు అవసరం. ప్రజా నిధుల ఆధారిత రాజకీయ వ్యవస్థ, రాష్ట్ర నిధులతో ఎన్నికల నిర్వహణ వంటి సంస్కరణలపై చర్చ ప్రారంభం కావాలి. లేకపోతే డబ్బు ఆధారిత రాజకీయ పోటీ మరింత అసమానతను పెంచుతుంది.
ఈ గణాంకాలు ఒక పెద్ద ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తున్నాయి.. భారత ప్రజాస్వామ్యం డబ్బు ప్రభావాన్ని ఎలా సమతుల్యం చేస్తుంది? విరాళాలు రావడం తప్పు కాదు. కానీ అవి రాజకీయ సమీకరణాలను పూర్తిగా వక్రీకరించే స్థాయికి చేరకూడదు. ప్రజాస్వామ్యం బలంగా ఉండాలంటే పోటీ కూడా సమానంగా ఉండాలి.. ఆర్థికంగా కూడా. కమలం పార్టీకి వచ్చిన ఈ విరాళాలు రాజకీయంగా ఒక విజయ సూచిక కావొచ్చు. కానీ ప్రజాస్వామ్య పరంగా అది సమతుల్య వ్యవస్థకు సవాల్ కూడా. ఈ నేపథ్యంలో పారదర్శకత, సమాన పోటీ, ప్రజా విశ్వాసం.. ఈ మూడు అంశాలే భవిష్యత్ భారత రాజకీయాలకు అసలైన పరీక్ష.