మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ మంటలు: ట్రంప్ సుదీర్ఘ దాడుల వ్యూహం ఏమిటి?

మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ మంటలు రేగాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించిన ‘ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ’ తర్వాత పరిస్థితులు వేగంగా మారాయి. రియాద్‌లోని అమెరికా రాయబార కార్యాలయంపై ఇరాన్ డ్రోన్ల దాడి జరిగినట్టు వచ్చిన సమాచారం నేపథ్యంలో ట్రంప్ చేసిన హెచ్చరికలు యుద్ధం త్వరలో ముగిసే సూచనలు కనిపించడం లేదనే సంకేతాలు ఇస్తున్నాయి. “మా ప్రతిస్పందన ఏమిటో త్వరలో తెలుస్తుంది” అన్న ఆయన వ్యాఖ్యలు సుదీర్ఘ సైనిక వ్యూహానికి నాంది పలికినట్టుగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఈ పరిణామాలకు ఆయువులా నిలిచింది ఇరాన్ అణు కార్యక్రమమే. ఇరాన్ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించబోమని అమెరికా స్పష్టం చేస్తుండగా దీర్ఘ పరిధి క్షిపణులు అమెరికా స్థావరాలు.. మిత్రదేశాలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయనే ఆందోళన వాషింగ్టన్‌లో పెరుగుతోంది. ఇరాన్ సైనిక వ్యవస్థను బలహీనపరచడం.. ముఖ్యంగా దాని మిసైల్ సామర్థ్యాన్ని నిర్వీర్యం చేయడమే ఈ ఆపరేషన్ ప్రధాన లక్ష్యమని అమెరికా వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

ఇక ఇరాన్ వైపు చూస్తే సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ మరణించినట్టు వచ్చిన వార్తలు దేశంలో రాజకీయ అనిశ్చితిని మరింత పెంచాయి. నాయకత్వ శూన్యత మధ్య ఇరాన్ సైన్యం, ముఖ్యంగా ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (ఐఆర్.జీసీ) ప్రతిదాడులతో తన స్థైర్యాన్ని చాటుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది. యూఏఈ, ఖతార్ ప్రాంతాల్లోని అమెరికా స్థావరాలపై జరిగిన దాడుల్లో అమెరికన్ సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోయినట్టు సమాచారం రావడంతో అమెరికా మరింత కఠిన వైఖరిని అవలంబించే అవకాశం ఉంది.

ఈ యుద్ధం కేవలం రెండు దేశాల మధ్య పరిమితం కాదు. గల్ఫ్ దేశాలు తీవ్ర ఆందోళనలో ఉన్నాయి. చమురు ఉత్పత్తి, సరఫరా మార్గాలు, హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రత వంటి అంశాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతాయి. చమురు ధరలు పెరగడం వల్ల గ్లోబల్ ఇన్ఫ్లేషన్ మళ్లీ ఎగసిపడే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే మార్కెట్లు అస్థిరంగా మారుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.

అంతర్జాతీయ రాజకీయ రంగంలోనూ ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్నాయి. యురోపియన్ యూనియన్ శాంతి చర్చలకు మద్దతు తెలుపుతూ అణు విస్తరణపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మరోవైపు రష్యా, చైనా వెంటనే దాడులు ఆపాలని పిలుపునిచ్చాయి. ఒమాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో జెనీవాలో జరగబోయే చర్చలు కీలక మలుపు తిప్పే అవకాశమున్నప్పటికీ యుద్ధభూమిలో జరుగుతున్న పరిణామాలు దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలను బలహీనపరుస్తున్నాయి.

ట్రంప్ మరో నాలుగు నుంచి ఐదు వారాలు దాడులు కొనసాగవచ్చని చేసిన ప్రకటన యుద్ధ వ్యూహం ముందుగానే సిద్ధంగా ఉన్నట్టు సూచిస్తోంది. ఇది కేవలం ప్రతీకార దాడి కాద.. ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాన్ని వ్యవస్థాత్మకంగా కుదించే లక్ష్యంతో రూపొందించిన సుదీర్ఘ ఆపరేషన్ అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే దీర్ఘకాల యుద్ధం అమెరికా లోపల కూడా రాజకీయ ప్రభావాలను చూపవచ్చు. సైనిక నష్టం, ఆర్థిక భారం, అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు.. ఇవి కలిసి వాషింగ్టన్ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే అవకాశముంది.

మొత్తానికి ఈ సంక్షోభం మధ్యప్రాచ్య భద్రతా సమీకరణాలను పూర్తిగా మార్చే దిశగా సాగుతోంది. అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ ఆధిపత్యం, మిత్రదేశాల భద్రత.. ఇవన్నీ ఈ మూడు అంశాల చుట్టూ తిరుగుతున్న ఈ యుద్ధం త్వరగా ముగిసే సూచనలు లేవు. దౌత్య మార్గాలు తెరిచి ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో సైనిక చర్యలే ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. వచ్చే కొన్ని వారాలు గ్లోబల్ రాజకీయాలకు, ఆర్థిక వ్యవస్థలకు కీలక పరీక్ష కాలంగా మారనున్నాయి.