చైనాను తొక్కలేరు..అందుకే భారత్ ను అమెరికా తొక్కేస్తుందా?

గత దశాబ్దాల్లో అమెరికా చేసిన అతిపెద్ద వ్యూహాత్మక అంచనా తప్పిదం చైనా విషయంలో జరిగింది. 1970ల నుంచి చైనాను ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి ఆహ్వానించి 2001లో ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (డబ్ల్యూ.టీవో)లో చేరేలా చేయడంలో అమెరికా కీలక పాత్ర పోషించింది. చైనా ప్రజాస్వామికంగా మారుతుందని.. ప్రపంచ నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉంటుందని అమెరికా భావించింది. కానీ అమెరికా ఇచ్చిన పెట్టుబడులు, సాంకేతికత, మార్కెట్ అవకాశాలను వాడుకుని చైనా తనను తాను ఒక అగ్రరాజ్యంగా మలచుకుంది. నేడు అదే చైనా, అమెరికాకు ప్రధాన వ్యూహాత్మక ప్రత్యర్థిగా మారింది. ఈ అనుభవం అమెరికా విదేశాంగ విధానంలో ఒక రకమైన 'అపనమ్మకాన్ని' లేదా 'జాగ్రత్తను' పెంచింది. అందుకే ఇప్పుడు భారత్‌తో సంబంధాలను బలపరుచుకుంటున్నప్పటికీ, చైనా విషయంలో జరిగిన తప్పును ఇక్కడ పునరావృతం చేయకూడదనేది అమెరికా అంతర్గత ఆలోచన.

భారత్‌ను 'తొక్కేయడం' కాదు.. 'సమతుల్యం' చేయడం..

భారత్ విషయంలో అమెరికా వ్యవహరిస్తున్న తీరును కేవలం 'తొక్కేయడం' అని కాకుండా, 'అదుపులో ఉంచుతూ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచుకోవడం' అని చెప్పవచ్చు. అమెరికా ఉప విదేశాంగ కార్యదర్శి క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వంటి వారి వ్యాఖ్యల ఉద్దేశ్యం భారత్ పురోగతిని అడ్డుకోవడం కాదు.. భవిష్యత్తులో భారత్ మరో చైనాగా మారి తమకు సవాలు విసరకూడదనే ముందుజాగ్రత్త. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో చైనా దూకుడును కట్టడి చేయడానికి భారత్ అత్యవసరమైన భాగస్వామి. అందుకే భారత్‌కు సాంకేతికతను, పెట్టుబడులను అందిస్తూనే పూర్తిగా తమపైనే ఆధారపడకుండా లేదా స్వతంత్రంగా ఎదిగి తమకు సవాలు కాకుండా ఉండేలా అమెరికా ఒక జాగ్రత్తాత్మక అడుగులు వేస్తోంది.

భారత్ వ్యూహం: స్వయంప్రతిపత్తి

భారతదేశం తన దౌత్యపరమైన వ్యూహంలో చాలా స్పష్టంగా ఉంది. అమెరికాతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని పటిష్టం చేసుకుంటూనే తన స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేదు. రష్యాతో చారిత్రక సంబంధాలు, గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలతో బంధం, యూరప్‌తో వాణిజ్య సంబంధాలు - ఇలా బహుముఖ వ్యూహాలను భారత్ అనుసరిస్తోంది. అమెరికా ఆర్థిక వనరులు, రక్షణ సాంకేతికత భారత్ అభివృద్ధికి అవసరమే అయినా భారత్ ఏ ఒక్క దేశం వైపు పూర్తిగా వంగిపోవడానికి ఇష్టపడదు. తన భౌగోళిక రాజకీయ ప్రాముఖ్యతను గుర్తించిన భారత్ "భాగస్వామ్యం అంటే బానిసత్వం కాదు" అనే ధోరణితో వ్యవహరిస్తోంది.

భవిష్యత్తు సవాళ్లు

అమెరికా తన పాత తప్పులను సరిదిద్దుకుంటూ భారత్‌తో సంబంధాలను నిర్మించుకోవడం ఒక పరిణతి చెందిన నిర్ణయం. అయితే భారత్‌ను నియంత్రించాలనే ప్రయత్నం చేస్తే, అది రెండు దేశాల మధ్య అపనమ్మకానికి దారితీయవచ్చు. భారత్ కూడా ప్రపంచంలో ఒక శక్తిగా ఎదిగే క్రమంలో తన ప్రయోజనాలను ఏమాత్రం రాజీపడకుండా చూసుకోవాలి. చైనా అనుభవం నుండి అమెరికా నేర్చుకున్న పాఠం, భారత్‌ను ఒక భాగస్వామిగా గౌరవించే దిశగా మళ్ళితే, రాబోయే రోజుల్లో ఆసియాలో కొత్త శక్తి సమతుల్యత ఏర్పడుతుంది. అమెరికా , భారత్‌ల మధ్య పరస్పర ప్రయోజనాల ప్రాతిపదికన సాగే ఈ ప్రయాణం.. ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఒక కొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలుకుతుంది.