ఇరాన్-అమెరికా సీజ్‌ఫైర్ వెనుక చైనా దౌత్యం? బీజింగ్ మాస్టర్ ప్లాన్ వెలుగులోకి!

మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న యుద్ధ మేఘాలు ప్రస్తుతానికి కాస్త సడలాయి. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పతాక స్థాయికి చేరిన తరుణంలో అనూహ్యంగా రెండు వారాల పాటు అమల్లోకి వచ్చిన తాత్కాలిక సీజ్‌ఫైర్ (కాల్పుల విరమణ) ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. అయితే ఈ శాంతి ఒప్పందం వెనుక అసలు సూత్రధారి ఎవరు? దౌత్యపరమైన ఈ ముడిని విప్పింది ఎవరు? అనే ప్రశ్నలకు అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు 'చైనా' వైపే వేలెత్తి చూపుతున్నారు.

మధ్యవర్తిగా బీజింగ్ వ్యూహం

మొదట్లో చర్చలకు ససేమిరా అన్న ఇరాన్‌ను ఒప్పించడంలో బీజింగ్ అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించినట్లు తెలుస్తోంది. ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ల నుంచి తీవ్రమైన సైనిక ఒత్తిడి పెరుగుతున్న తరుణంలో ఒక ప్రాంతీయ యుద్ధం సంభవిస్తే అది తన ఆర్థిక ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తుందని చైనా ముందే పసిగట్టింది. ఈ క్రమంలోనే చైనా తన దౌత్య యంత్రాంగాన్ని ఉరుకులు పెట్టించింది. కేవలం ఇరాన్‌తోనే కాకుండా తుర్కియే, పాకిస్తాన్, గల్ఫ్ దేశాలతో వరుస సంప్రదింపులు జరిపి ఒక శక్తివంతమైన మధ్యవర్తిత్వ వేదికను చైనా సృష్టించింది. ఈ దేశాల సమన్వయంతో ఇరాన్‌కు కొన్ని కీలక భద్రతా హామీలను ఇప్పించడంలో చైనా విజయం సాధించిందని సమాచారం. ముఖ్యంగా హర్మూజ్ జలసంధి గుండా వాణిజ్య రవాణాకు ఆటంకం కలగకుండా చూడటం ఆర్థిక ఆంక్షల సడలింపు వంటి అంశాలపై ఇరాన్‌కు భరోసా కల్పించినట్లు తెలుస్తోంది.

ఇరాన్-చైనా ఆర్థిక బంధమే పునాది

అమెరికా ఎన్ని ఆంక్షలు విధించినప్పటికీ ఇరాన్ నుంచి చైనా భారీగా చమురు దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఈ ఆర్థిక అవసరమే టెహ్రాన్‌పై బీజింగ్ పట్టు పెంచుకోవడానికి ప్రధాన కారణమైంది. "చైనాకు ఇరాన్ అతిపెద్ద చమురు సరఫరాదారు మాత్రమే కాదు.. ఒక వ్యూహాత్మక భాగస్వామి కూడా. అందుకే ఇరాన్ నాయకత్వాన్ని చర్చల టేబుల్ వద్దకు తీసుకురాగలిగే శక్తి ఒక్క చైనాకే ఉంది" అని అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్పందన.. అంతరార్థం

ఈ పరిణామాలపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. ఈ సీజ్‌ఫైర్ సాధనలో "ఇతర దేశాల పాత్ర" ఉందని ఆయన పరోక్షంగా వ్యాఖ్యానించారు. అధికారికంగా అమెరికా ప్రభుత్వం చైనా పేరును ప్రస్తావించకపోయినప్పటికీ ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు బీజింగ్ యొక్క జోక్యాన్ని ధృవీకరిస్తున్నాయని రాజకీయ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.

మధ్యప్రాచ్యంలో మారుతున్న సమీకరణాలు

ఈ తాత్కాలిక సీజ్‌ఫైర్ వల్ల కలిగే ప్రధాన మార్పులున్నాయి. రష్యా-ఉక్రెయిన్ వివాదంలో పశ్చిమ దేశాలు నిమగ్నమై ఉన్న వేళ మధ్యప్రాచ్యంలో చైనా ఒక 'శాంతి దూత'గా అవతరించడం అమెరికాకు మింగుడుపడని విషయమే. చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకకుండా చూడటంలో ఈ సీజ్‌ఫైర్ తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది. రెండు వారాల గడువు ముగిసిన తర్వాత ఈ ఒప్పందం శాశ్వత రూపం దాలుస్తుందా? లేదా అనేది ఉత్కంఠగా మారింది.

మొత్తానికి ఇరాన్-అమెరికా మధ్య కొనసాగుతున్న ప్రచ్ఛన్న యుద్ధానికి తాత్కాలికంగా బ్రేక్ వేయడంలో చైనా "అదృశ్య శక్తి"గా వ్యవహరించిందనే వాదనకు బలమైన ఆధారాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు అమెరికా గుత్తాధిపత్యం ఉన్న మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో ఇప్పుడు చైనా చక్రం తిప్పుతుండటం.. మారుతున్న ప్రపంచ రాజకీయ సమీకరణాలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. భవిష్యత్తులో శాశ్వత శాంతి ఒప్పందం కుదిరితే అది అంతర్జాతీయంగా చైనా దౌత్య విజయంగా చరిత్రలో నిలిచిపోనుంది.