850కి లోక్ సభ సీట్లు.. మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు.. కేంద్ర సంచలన అడుగులు

భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో సరికొత్త అధ్యాయానికి తెరలేవబోతోంది. దేశ రాజకీయ గమనాన్ని ప్రాతినిధ్య ముఖచిత్రాన్ని సమూలంగా మార్చివేసే రెండు అత్యంత కీలకమైన బిల్లులను ప్రవేశపెట్టేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సిద్ధమైంది. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) , మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లులను ఈ నెల 16న పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టేందుకు ముహూర్తం ఖరారైంది. ఈ మేరకు పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ ఇప్పటికే ఎంపీలకు బిల్లుల ప్రతులను పంపించి సభా కార్యక్రమాలపై స్పష్టతనిచ్చింది. ఈ పరిణామం దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.

లోక్‌సభ స్థానాల భారీ పెంపు.. 850కి చేరనున్న సభ్యుల సంఖ్య?

అత్యంత ఆసక్తి రేకెత్తిస్తున్న డీలిమిటేషన్ బిల్లు ద్వారా లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను భారీగా పెంచాలని కేంద్రం ప్రతిపాదిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాలను దాదాపు 850 వరకు పెంచే దిశగా ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి. ఇందులో రాష్ట్రాలకు సుమారు 815 స్థానాలు... కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు 35 వరకు స్థానాలు కేటాయించే అవకాశం ఉంది.

ఈ బిల్లు ఆమోదం పొందిన వెంటనే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ఉన్నత స్థాయి 'డీలిమిటేషన్ కమిషన్‌'ను ఏర్పాటు చేయనుంది. ఈ కమిషన్ క్షేత్రస్థాయిలో జనాభా గణాంకాలను పరిశీలించి కొత్త నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను నిర్ణయిస్తుంది. 2029 సాధారణ ఎన్నికల నాటికి ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేసి పెరిగిన స్థానాలతో ఎన్నికలకు వెళ్లాలని ప్రభుత్వం కృతనిశ్చయంతో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళన.. కేంద్రం '50 శాతం' ఫార్ములా

జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్ల కేటాయింపు జరిగితే జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన దక్షిణ భారతదేశ రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందన్న చర్చ ఊపందుకుంది. ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉండటంతో ఆ రాష్ట్రాలకే అత్యధిక సీట్లు దక్కుతాయని, ఫలితంగా దేశ రాజకీయాల్లో దక్షిణాది గొంతు నొక్కుకుపోతుందనే ఆందోళనను ప్రాంతీయ పార్టీలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

ఈ సున్నితమైన అంశాన్ని పరిష్కరించేందుకు కేంద్రం ఒక మధ్యేమార్గం వెతుకుతోంది. అన్ని రాష్ట్రాల్లోని లోక్‌సభ , అసెంబ్లీ స్థానాలను సగటున 50 శాతం మేర పెంచే ఫార్ములాను పరిశీలిస్తోంది. దీనివల్ల రాష్ట్రాల మధ్య ప్రస్తుతం ఉన్న రాజకీయ సమతౌల్యం దెబ్బతినకుండా అన్ని ప్రాంతాలకు సముచిత ప్రాతినిధ్యం లభిస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అలాగే ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు కూడా పెరిగిన స్థానాలకు అనుగుణంగా రిజర్వేషన్లను పెంచే ప్రతిపాదన ఉంది.

మహిళా రిజర్వేషన్లు.. చట్టసభల్లో సగభాగం దిశగా..

దశాబ్దాలుగా నలుగుతున్న మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఈసారి కార్యరూపం దాల్చడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. చట్టసభల్లో మహిళలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం ద్వారా నిర్ణయాధికారంలో వారి భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడమే ఈ బిల్లు ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ బిల్లు చట్టంగా మారితే, దేశ రాజకీయాల్లో మహిళా శక్తి సరికొత్త శిఖరాలను అధిరోహించనుంది. ఇది కేవలం సీట్ల కేటాయింపు మాత్రమే కాకుండా, దేశ సామాజిక-రాజకీయ పరిణామాల్లో విప్లవాత్మక మార్పుగా అభివర్ణించవచ్చు.

ప్రతిపక్షాల వ్యూహం.. 'ఇండియా' కూటమి భేటీ

కేంద్రం వేగంగా కదుపుతున్న పావులకు ప్రతిస్పందనగా ప్రతిపక్ష 'ఇండియా' కూటమి కూడా అప్రమత్తమైంది. బుధవారం కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే నివాసంలో కూటమి నేతలు సమావేశం కానున్నారు. ఈ బిల్లుల్లోని లోటుపాట్లు, రాష్ట్రాలపై పడే ప్రభావం, మరియు పార్లమెంట్‌లో అనుసరించాల్సిన వ్యూహాలపై వారు సుదీర్ఘంగా చర్చించనున్నారు. ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలకు విఘాతం కలగకుండా ఎలాంటి పోరాటం చేయాలన్నది ఈ భేటీలో ప్రధాన అజెండాగా ఉండనుంది.

మొత్తానికి రాబోయే వారం రోజులు భారత రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలకం కానున్నాయి. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, మహిళా రిజర్వేషన్లు అమల్లోకి వస్తే అది కేవలం ఎన్నికల సంఖ్య మార్పు మాత్రమే కాదు.. నవ భారత నిర్మాణంలో ఒక కీలక మలుపుగా నిలుస్తుంది.