హైదరాబాద్ – ఇరాన్: నాలుగు శతాబ్దాల అనుబంధం.. విడదీయలేని బంధం!

హైదరాబాద్‌లోని ఇరానీ కేఫ్‌లో కూర్చుని ఒక కప్పు 'ఇరానీ చాయ్' తాగుతూ, పక్కనే ఉన్న సమోసా తింటుంటే మనకు తెలియకుండానే మనం ఇరాన్ సంస్కృతిలో భాగమైపోతాం. మన నగరానికి, ఆ దేశానికి ఉన్న సంబంధం కేవలం వ్యాపారానికో లేదా చదువుకో పరిమితం కాలేదు. మన నిర్మాణం, ఆహారం, ఆఖరికి మన ఆహార్యం (డ్రెస్సింగ్) విషయంలో కూడా ఇరాన్ ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అందుకే ఇవాళ ఇరాన్ అధ్యక్షుడు ఖమేనీ మృతి చెందారన్న వార్త రాగానే పాతబస్తీలో నిరసనలు, ఆవేదన వెల్లువెత్తాయి.

చరిత్రలో ఇరాన్ మూలాలు

హైదరాబాద్ చరిత్రను తిరగేస్తే, మనల్ని పరిపాలించిన కుతుబ్ షాహీలు, నిజాంలు ఇద్దరూ కూడా ఇరాన్ (పర్షియా) నుంచి వలస వచ్చిన వారే. అంటే మన నగర పునాదుల్లోనే ఇరాన్ వారసత్వం ఉంది. అప్పట్లో ఇక్కడికి వచ్చిన పర్షియన్లు కేవలం పాలకులుగానే కాకుండా.. తమతో పాటు వాస్తుశిల్పం, కళలు, భాషను కూడా తీసుకువచ్చారు. అందుకే పాతబస్తీలో మనం చూసే చాలా పాత కట్టడాల్లో ఇరానీ శైలి ఉట్టిపడుతుంటుంది. అసలు మన హైదరాబాద్‌ను 'రెండవ ఇరాన్' అని కూడా పిలిచేవారంటే ఆశ్చర్యం లేదు.

తిండి విషయంలో ఇరాన్ మేజిక్

మనం రోజూ ఎంతో ఇష్టంగా తినే పదార్థాల వెనుక ఇరాన్ కథ ఉంది. మన ఫేవరెట్ 'సమోసా' మొదట అక్కడి నుంచే వచ్చింది. ఇక హైదరాబాద్ అంటే గుర్తొచ్చే 'హలీం' కూడా ఇరానీ వంటకమే! మన దగ్గర దొరికే ఇరానీ కేకులు, బిస్కెట్లు, చాయ్.. ఇవన్నీ నాలుగు శతాబ్దాల క్రితం అక్కడి నుంచి వచ్చిన అలవాట్లే. ఈ వంటకాలు ఇప్పుడు మన సంస్కృతిలో ఎంతగా కలిసిపోయాయంటే, అవి లేకుండా హైదరాబాద్‌ను ఊహించుకోవడం కష్టం.

భాష, మతపరమైన బంధం

హైదరాబాద్ పాతబస్తీలో షియా ముస్లింల సంఖ్య చాలా ఎక్కువ. వారు ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీని తమ కుల గురువుగా, మార్గదర్శిగా భావిస్తారు. ఆధ్యాత్మికంగా వారు ఇరాన్ వైపే చూస్తారు. అందుకే అక్కడ ఏ చిన్న మార్పు వచ్చినా దాని ప్రభావం ఇక్కడ పాతబస్తీ మీద కనిపిస్తుంది. మన నగరంలో ఖమేనీ పేరుతో ఒక రోడ్డు కూడా ఉందంటే, ఆయన పట్ల ఇక్కడి వారికి ఉన్న గౌరవం ఎలాంటిదో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

నేటికీ కొనసాగుతున్న వ్యాపారం

చరిత్ర మాత్రమే కాదు, నేటికీ ఇరాన్‌తో మనకు బలమైన వ్యాపార సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ పాతబస్తీకి ఇరాన్ నుంచి ప్రత్యేకమైన కార్పెట్లు, డ్రై ఫ్రూట్స్ వంటివి దిగుమతి అవుతుంటాయి. అక్కడి పర్షియన్ కార్పెట్లకు హైదరాబాద్‌లో ఉండే క్రేజ్ అంతా ఇంతా కాదు. ఇన్ని బంధాలు ఉన్నాయి కాబట్టే, ఇప్పుడు ఇరాన్ అధ్యక్షుడు ఖమేనీ మృతి చెందారనే వార్త పాతబస్తీ ప్రజలను తీవ్రంగా కలచివేసింది. వారి మరణానికి నిరసనగా, సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ పాతబస్తీలో కొందరు నిరసనలు చేపట్టడం మనకు ఆ అనుబంధాన్ని గుర్తు చేస్తోంది.

హైదరాబాద్ అనేది కేవలం ఒక నగరం కాదు, అది రకరకాల సంస్కృతుల కలయిక. అందులో ఇరాన్ సంస్కృతి ఒక అతి ముఖ్యమైన భాగం. ఒక కప్పు టీ నుంచి ఒక భారీ కట్టడం వరకు ప్రతిచోటా ఇరాన్ మనకు కనిపిస్తూనే ఉంటుంది. అందుకే ఇరాన్ లో ఏం జరిగినా, అది వేల మైళ్ల దూరంలో ఉన్న హైదరాబాద్ పాతబస్తీలో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తుంది. ఈ నాలుగు శతాబ్దాల బంధం ఇలాగే కొనసాగుతూ, మన నగరానికి ఒక ప్రత్యేకమైన అందాన్ని ఇస్తోంది.