మరణించిన వారితో మళ్లీ వేడుక: మడగాస్కర్‌లో 'ఫామదిహానా' వింత ఆచారం!

మరణించిన కుటుంబ సభ్యులకు (పితృ దేవతలకు) ఒక్కో దేశంలో ఒక్కోలా నివాళి అర్పిస్తారు. అక్కడ ఆచారం.. విధి విధానాలపై వేడుకలు జరుపుకుంటారు. మరణం తర్వాత కూడా తమ పూర్వీకులతో అనుబంధాన్ని కొనసాగించాలనే మనుషుల తపన ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కోలా ఉంటుంది. మడగాస్కర్‌లోని మలగసి తెగకు చెందిన ప్రజలు పాటించే ఈ ‘ఫామదిహానా’ ఆచారం వినడానికి వింతగా, కొంత భయంకరంగా అనిపించినా, అది వారి దృష్టిలో మరణించిన వారి పట్ల చూపే అత్యున్నత గౌరవం, ప్రేమకు చిహ్నం. సమాధులను తెరిచి అస్థికలతో వేడుకలు జరుపుకోవడం అనేది ఆ తెగ సంస్కృతిలో ఒక విడదీయలేని భాగం. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా మరణించిన వారిని స్మరించుకోవడానికి రకరకాల పద్ధతులు ఉన్నాయి. కానీ మడగాస్కర్ ద్వీప దేశంలోని మలగసి తెగ ప్రజలు పాటించే ‘ఫామదిహానా’ లేదా ‘ఎముకల కలయిక’ అనే ఆచారం అత్యంత విలక్షణమైనది.

ఎముకల పండుగ..

ఎముకుల పండుగ అనే ఈ వేడుకను వారు ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు. ప్రతి ఏడేళ్లకోసారి ఈ తెగ ప్రజలు తమ పూర్వీకుల సమాధులను తెరుస్తారు. సమాధిలో ఉన్న మృతుల ఎముకలను (అస్థికలను) బయటకు తీస్తారు. బయటకు తీసిన ఆ ఎముకలకు పాత వస్త్రాలను తొలగించి, గౌరవంగా కొత్త పట్టు వస్త్రాలను చుడతారు. ఇది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు.., ఒక పెద్ద సామాజిక వేడుక. పూర్వీకుల అస్థికలను చేతులతో పట్టుకొని, సంగీత వాయిద్యాల మోత మధ్య బంధువులందరూ కలిసి డాన్స్ చేస్తారు. ఈ సందర్భంలో బంధువులందరూ ఒకచోట చేరి విందు వినోదాలతో గడుపుతారు.

ఈ ఆచారం వెనుక నమ్మకం

ఈ వింత సంప్రదాయం వెనుక బలమైన విశ్వాసం దాగి ఉంది. ఇలా చేయడం వల్ల మరణించిన వారి ఆత్మలు సంతోషిస్తాయని, వారి ఆశీస్సులు కుటుంబానికి ఎల్లప్పుడూ రక్షణగా ఉంటాయని ఆ తెగ నమ్ముతుంది. మరణం అనేది మనిషిని శాశ్వతంగా దూరం చేయదని, వారు ఇప్పటికీ తమ కుటుంబంలో భాగమేనని చాటిచెప్పడమే ఈ ఆచారం ఉద్దేశ్యం.

ఆరోగ్య నిపుణులు ఏమంటున్నారు..?

తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాలను మార్చుకోవడం అంత సులభం కాదు, కానీ సమాజ శ్రేయస్సు కోసం కొన్ని మార్పులు తప్పనిసరని మలగసి ప్రజలు కూడా గుర్తిస్తున్నారు. ఒకవైపు ఈ వేడుకలు వారి సంస్కృతిని కాపాడుతుంటే, మరోవైపు సమాధులను తరచుగా తెరవడం వల్ల కొన్ని రకాల అంటువ్యాధులు వ్యాపించే ప్రమాదం ఉందని అక్కడి ఆరోగ్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, తమ పూర్వీకుల పట్ల ఉన్న అపారమైన ప్రేమ, వారి ఆశీస్సులు లేనిదే తమ జీవితాలకు భద్రత ఉండదనే గట్టి నమ్మకం ఈ ఆచారాన్ని ఇప్పటికీ సజీవంగా ఉంచుతోంది.

ఈ ‘ఫామదిహానా’ వేడుక కేవలం మృతులకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, ఇది ఆ తెగలోని సజీవుల మధ్య సంబంధాలను కూడా బలపరుస్తుంది. దూరంగా ఉన్న బంధువులందరూ ఏడేళ్లకు ఒకసారి తప్పనిసరిగా కలుసుకోవడానికి ఇదొక ప్రధాన వేదికగా మారుతోంది. సంగీతం, నృత్యం, విందులతో కూడిన ఈ ఉత్సవం మరణం తర్వాత కూడా జీవితం మరొక రూపంలో కొనసాగుతుందని, తమ పూర్వీకులు ఎప్పుడూ తమ వెంటే ఉండి కాపాడుతారని వారికి ఒక రకమైన మానసిక ధైర్యాన్ని ఇస్తోంది.

మనకు భయానకంగా అనిపించే ఈ ఆచారం, మలగసి తెగ వారికి మాత్రం ఎంతో పవిత్రమైనది. పూర్వీకుల పట్ల వారికి ఉన్న అపారమైన భక్తిని, గౌరవాన్ని ఈ 'ఫామదిహానా' ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రపంచంలోని వివిధ సంస్కృతులలో మరణాన్ని ఎలా స్వీకరిస్తారో చెప్పడానికి ఇదొక చక్కని ఉదాహరణ.