అవమానాలు 20 ఏళ్లు గుర్తుంటాయా.. ప్రశంసలు మాత్రం 30 రోజులు?

మనం ఎవరైనా తిట్టిన తిట్లు లేదా చేసిన అవమానాలను ఏళ్ల తరబడి గుర్తు పెట్టుకుంటాం, కానీ పొగిడిన మాటలను మాత్రం కొద్ది రోజుల్లోనే మర్చిపోతాం. దీనికి కారణం మన మెదడులోని 'నెగటివిటీ బయాస్' అనే ఒక చిత్రమైన లక్షణం. తాజాగా జరిగిన అధ్యయనాల ప్రకారం, మన మెదడు అవమానాలను దాదాపు 20 ఏళ్ల వరకు భద్రంగా దాచుకుంటుంది, కానీ ప్రశంసలను మాత్రం కేవలం 30 రోజుల్లోనే మర్చిపోయే అవకాశం ఉందట. ఆ వివరాలు చూద్దాం..

అవమానాలు ఎందుకు అంతగా గుర్తిండిపోతాయి?:

మన మెదడులో 'అమిగ్డాలా' అనే ఒక భాగం ఉంటుంది. ఇది మనకు ఏదైనా ప్రమాదం ఎదురైనప్పుడు వెంటనే అలెర్ట్ అవుతుంది. ఎవరైనా మనల్ని అవమానించినప్పుడు లేదా విమర్శించినప్పుడు, మన మెదడు దాన్ని ఒక 'ప్రమాదం'లా భావిస్తుంది. ఆ సమయంలో విడుదలయ్యే కార్టిసాల్ వంటి హార్మోన్ల వల్ల ఆ చేదు జ్ఞాపకం మెదడులో చాలా లోతుగా ముద్ర పడిపోతుంది. అందుకే పదేళ్ల క్రితం ఎవరైనా అన్న మాట కూడా మనకు నిన్న జరిగినట్టే గుర్తుంటుంది.

ప్రశంసలు ఎందుకు త్వరగా మర్చిపోతాం?:

మనం ఎవరైనా మెచ్చుకున్నప్పుడు చాలా సంతోషపడతాం, కానీ ఆ సంతోషం ఎక్కువ కాలం నిలవదు. దీనికి కారణం ప్రశంసలు మన మనుగడకు అంత ముఖ్యం కాదని మెదడు భావించడం. ఎవరైనా పొగిడితే మనకు ఆనందం కలుగుతుంది తప్ప, దాని వల్ల ఎలాంటి ప్రమాదం ఉండదు. అందుకే మెదడు ఆ సమాచారాన్ని చాలా తేలికగా తీసుకుంటుంది. సుమారు 30 రోజుల తర్వాత ఆ పొగడ్తల తాలూకు ఫీలింగ్ మెల్లగా తగ్గిపోతుంది.

ఇది ఒక రకమైన 'నెగటివిటీ బయాస్':

వేల ఏళ్ల క్రితం మనిషి అడవుల్లో ఉన్నప్పుడు, క్రూర మృగాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి 'ప్రమాదాలను' గుర్తు పెట్టుకోవడం చాలా అవసరమయ్యేది. ఆ పరిణామ క్రమంలోనే మన మెదడు ప్రతికూల విషయాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం అలవాటు చేసుకుంది. దీన్నే సైకాలజీలో 'నెగటివిటీ బయాస్' అంటారు. అంటే పది మంది పొగిడినా, ఒక్కరు విమర్శిస్తే మన మెదడు ఆ ఒక్క విమర్శనే పట్టుకుని వేలాడుతుంది.

మన మెదడును మార్చుకోవచ్చా?:

అవమానాలను గుర్తు పెట్టుకోవడం మన సహజ లక్షణం అయినప్పటికీ, దాన్ని మనం నియంత్రించవచ్చు. ఎవరైనా మనల్ని మెచ్చుకున్నప్పుడు ఆ విషయాన్ని కనీసం 20 సెకన్ల పాటు మనసులో పదే పదే తలుచుకోవడం వల్ల ఆ పాజిటివ్ జ్ఞాపకం మెదడులో బలంగా నాటుకుంటుంది. డైరీ రాయడం లేదా కృతజ్ఞత భావంతో ఉండటం వల్ల కూడా ఈ నెగటివిటీని తగ్గించుకోవచ్చు.

మనం పొందే అవమానాలు 20 ఏళ్లు ఉన్నా, ప్రశంసలు 30 రోజులే ఉన్నా.. చివరికి మనం దేనికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తామనేదే ముఖ్యం. మన మెదడు నెగటివ్ వైపు వెళ్తున్నప్పుడు, కాస్త ఓపిక పట్టి పాజిటివ్ విషయాలను గుర్తు చేసుకుంటే జీవితం చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఇతరులపై విమర్శలు చేసే ముందు ఒక్కసారి ఆలోచించండి, ఎందుకంటే ఆ మాటలు వారి మనసులో దశాబ్దాల పాటు ఉండిపోవచ్చు!