చికెన్ నెక్‌లో ఏదో పెద్ద ప్లాన్.. సిలిగురి కారిడార్‌పై ఒక్కసారిగా ఎందుకింత ఫోకస్?

భారతదేశ ప్రధాన భూభాగాన్ని.. ఈశాన్యంలో ఉన్న ఎనిమిది రాష్ట్రాలతో కలిపే అత్యంత కీలకమైన భౌగోళిక లింక్ ‘సిలిగురి కారిడార్’. కోడి మెడ ఆకారంలో ఉండే ఈ భూభాగాన్ని వ్యూహాత్మకంగా ‘చికెన్స్ నెక్‌’ అని పిలుస్తుంటారు. ఈశాన్య రాష్ట్రాల భద్రత, కనెక్టివిటీ గురించి చర్చ వచ్చిన ప్రతిసారీ ఈ పేరు ముందంజలో ఉంటుంది. అయితే 2026 ప్రారంభం నుంచి ఈ కారిడార్ పరిధిలో కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపడుతున్న వరస నిర్ణయాలు, రక్షణ, రవాణా, సరిహద్దు మౌలిక వసతుల విస్తరణ పనులు అంతర్జాతీయంగానూ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. తక్షణ యుద్ధ ముప్పు లేకపోయినప్పటికీ అంతటి ప్రాధాన్యత కలిగిన ఈ చిన్న భూభాగంలో కేంద్రం అమలు చేస్తున్న ఆ ‘బిగ్ ప్లాన్’ వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి.

ఇంత కీలకమైన ‘చికెన్‌ నెక్‌’ ఎందుకు?

సిలిగురి కారిడార్‌ భారత్‌ ప్రధాన భూభాగం నుంచి ఈశాన్యానికి వెళ్లే ప్రధాన భూసంబంధ మార్గం. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ కారిడార్‌ వెడల్పు దాదాపు 20–25 కిలోమీటర్ల పరిధిలోనే ఉంటుంది. ఈ మార్గం ద్వారా రోడ్డు, రైల్వే, సరుకు రవాణా, ప్రజల ప్రయాణం మాత్రమే కాకుండా ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు అవసరమైన కీలక సరఫరాలు కూడా సాగుతాయి.

2026లో ఒక్కసారిగా ఎందుకింత ఫోకస్‌?

ఆగస్టు 22న కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్‌ షా సిలిగురి కారిడార్‌ భద్రతపై ఉన్నతస్థాయి సమీక్ష నిర్వహించారు. ఈ సమావేశంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఉన్నతాధికారులతో పాటు ఆర్మీ, బీఎస్ఎఫ్, ఎస్ఎస్బీ, ఆర్పీఎఫ్ తదితర సంస్థల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. కారిడార్‌లో కొనసాగుతున్న కీలక మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులు, సరిహద్దు వ్యవహారాలు, కీలక సంస్థల భద్రత, అక్రమ వలసలు, భద్రతా సమన్వయం వంటి అంశాలపై చర్చ జరిగింది.

ఇదే సమయంలో భద్రతా సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని మరింత పెంచే ‘ట్రాయాంగిలర్ సెక్యూరిటీ గ్రిడ్’’ పై కూడా చర్చ జరిగింది. నివేదికల ప్రకారం ధుబ్రి (అస్సాం), కిషన్‌గంజ్‌ (బిహార్‌), చోప్రా (పశ్చిమ బెంగాల్‌) ప్రాంతాల్లో కొత్త సైనిక గ్యారిసన్లతో ఈ విస్తృత భద్రతా వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే ప్రణాళిక ఉంది. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం ఒకే సంస్థపై ఆధారపడకుండా ఆర్మీ, కేంద్ర భద్రతా బలగాలు, రాష్ట్ర పోలీస్‌, ఇంటెలిజెన్స్‌ వ్యవస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచడమే.

రూ.2,077 కోట్ల హైవే ప్రాజెక్ట్‌ ఎందుకు కీలకం?

సెప్టెంబర్‌లో మరో కీలక నిర్ణయం వెలువడింది. ఎన్.హెచ్-327లో 31.02 కిలోమీటర్ల మార్గాన్ని నాలుగు లేన్లుగా విస్తరించేందుకు రూ.2,077.18 కోట్ల ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం ఆమోదం తెలిపింది. బాగ్‌డోగ్రా–పానిటంకి–ఖరిబరి–గల్గాలియా మార్గాన్ని అభివృద్ధి చేయనున్న ఈ ప్రాజెక్టులో మూడు ప్రధాన వంతెనలు, ఒక రోడ్‌ ఓవర్‌ బ్రిడ్జి, ఐదు ఏనుగు అండర్‌పాస్‌లు, రెండు వైపులా సర్వీస్‌ రోడ్లు ఉంటాయి.

ఇది కేవలం ట్రాఫిక్‌ తగ్గించేందుకు చేపడుతున్న రోడ్డు ప్రాజెక్టుగా చూడటం సరైంది కాదు. మెరుగైన రహదారులు అంటే ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు వేగవంతమైన సివిలియన్‌ కనెక్టివిటీ, సరుకు రవాణా, లాజిస్టిక్స్‌, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వ్యూహాత్మక మొబిలిటీ కూడా మెరుగుపడటం. అదే సమయంలో బాగ్‌డోగ్రా విమానాశ్రయం, స్థానిక వ్యవసాయ, తేయాకు, ఉద్యాన ఉత్పత్తులకు మార్కెట్లతో అనుసంధానం పెరగనుంది.

రైల్వేల్లోనూ ఇదే దిశ

రోడ్లతో పాటు రైల్వే కనెక్టివిటీని కూడా కేంద్రం ప్రాధాన్యంగా చూస్తోంది. 2026-27 రైల్వే ప్రణాళికల్లో సిలిగురి దిశగా హై-స్పీడ్‌ కనెక్టివిటీకి ప్రాధాన్యం కనిపిస్తోంది. వారణాసి–సిలిగురి హై-స్పీడ్‌ రైలు ప్రయాణ సమయాన్ని గణనీయంగా తగ్గించే ప్రణాళికలు ప్రకటించడంతో పాటు, ఈశాన్య భారత్‌ను దేశంలోని మిగతా ప్రాంతాలతో అనుసంధానించే రైల్వే మౌలిక వసతుల విస్తరణపై కూడా దృష్టి ఉంది.

చైనా, నేపాల్‌, భూటాన్‌, బంగ్లాదేశ్‌.. అసలు యాంగిల్‌ ఇదే!

సిలిగురి కారిడార్‌ చుట్టూ ఉన్న భౌగోళిక పరిస్థితులు దాని ప్రాధాన్యాన్ని మరింత పెంచుతున్నాయి. ఉత్తరాన చైనా-భారత్‌ సరిహద్దు ప్రాంతాలు, పక్కనే నేపాల్‌, భూటాన్‌, దక్షిణాన బంగ్లాదేశ్‌ ఉండటం వల్ల ఇది అంతర్జాతీయ సరిహద్దులు, వాణిజ్య మార్గాలు, రవాణా నెట్‌వర్క్‌లకు దగ్గరగా ఉంటుంది. అందుకే ఇక్కడ భద్రత అంటే కేవలం సైనిక భద్రత కాదు. బోర్డర్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌, అక్రమ చొరబాట్ల నియంత్రణ, వాణిజ్య మార్గాల రక్షణ, రవాణా మౌలిక వసతులు, ఇంటెలిజెన్స్‌ సమన్వయం అన్నీ కలిపిన వ్యవస్థగా మారుతోంది.

జూలైలోనే సిలిగురి ప్రాంతంలోని బీఎస్ఎఫ్ బోర్డర్‌ పోస్ట్‌ల వద్ద రేడియో ఆధారిత ఫెన్స్‌ బ్రిచ్‌ డిటెక్షన్‌ టెక్నాలజీని పరిశీలించడంతో పాటు కొత్త బీఎస్ఎఫ్ మౌలిక వసతులకు కేంద్రం శ్రీకారం చుట్టింది.

మరి ఇది యుద్ధ సన్నాహమా?

సిలిగురి కారిడార్‌పై కేంద్రం వరుస చర్యలు తీసుకుంటున్నంత మాత్రాన తక్షణ యుద్ధ ముప్పు ఉందని లేదా చైనా దాడికి సిద్ధమవుతోందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. అయితే రోడ్లు, రైల్వేలు, సరిహద్దు ఫెన్సింగ్‌, నిఘా సాంకేతికత, భద్రతా బలగాల సమన్వయం.. ఇవన్నీ ఒకేసారి బలోపేతం కావడం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

అంటే ఇది ఒకే ఒక్క ‘మిలిటరీ ప్రాజెక్ట్‌’ కంటే పెద్ద వ్యూహం. ఈశాన్య అనుసంధానం, ఆర్థిక లాజిస్టిక్స్ , సరిహద్దు నిర్వహణ , వ్యూహాత్మక చలనశీలత అన్నింటినీ ఒకే ఆర్కిటెక్చర్‌లోకి తీసుకురావాలన్న దీర్ఘకాలిక ప్రయత్నంగా దీన్ని చూడొచ్చు.

సిలిగురి కారిడార్‌పై పెరుగుతున్న ఫోకస్‌ వెనుక తక్షణ ముప్పు ఉందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేకపోయినా.. రోడ్లు, రైల్వేలు, బోర్డర్‌ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌, సెక్యూరిటీ కోఆర్డినేషన్‌ను ఒకేసారి బలోపేతం చేయడం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. మరి ఇది కేవలం ఈశాన్య భారత కనెక్టివిటీని అప్‌గ్రేడ్‌ చేసే ప్రయత్నమేనా? లేక భవిష్యత్‌లో ఎలాంటి పరిస్థితి వచ్చినా ఈ కీలక ‘చికెన్‌ నెక్‌’కు అదనపు భద్రతా పొరలు సిద్ధం చేసే దీర్ఘకాల వ్యూహమా? ఇదే ఇప్పుడు ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న.