ఆరు గంటల ధర్నా.. ఒక ఎఫ్ఐఆర్.. జెన్ జెడ్ కోసం రాహుల్ పోరాటం వెనుక అసలు రాజకీయ సందేశం

ఢిల్లీ పోలీస్ స్టేషన్ ముందు ఆరు గంటలకుపైగా కూర్చున్న ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ.. చివరకు ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదయ్యే వరకు వెనక్కి తగ్గలేదు. జులై 20న జంతర్‌మంతర్‌ వద్ద జరిగిన విద్యార్థుల ఆందోళనలో 19 ఏళ్ల సహిల్ లోచబ్‌కు పెల్లెట్ గన్ గాయాలయ్యాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ వ్యవహారంలో ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలంటూ రాహుల్ గాంధీ ఆగస్టు 21న ఢిల్లీ పోలీసులను డిమాండ్ చేశారు. పోలీసులు తొలుత స్పందించకపోవడంతో ఆయన పోలీస్ స్టేషన్ బయటే ధర్నాకు కూర్చున్నారు. ఆ తర్వాత ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదైంది.

అయితే ఈ ఘటనను కేవలం “రాహుల్ గాంధీ ధర్నా చేసి ఒక ఎఫ్ఐఆర్ సాధించారు” అనే కోణంలో చూడటం కంటే.. భారత రాజకీయాల్లో మారుతున్న ప్రతిపక్ష రాజకీయానికి ఒక సంకేతంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఇది రాహుల్‌ గెలుపా? లేక వ్యవస్థపై ఒక ప్రశ్నా?

ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదవడం అంటే ఆరోపణలు నిజమని నిర్ధారణ అయినట్టు కాదు. ప్రస్తుతం కేసులో గుర్తుతెలియని వ్యక్తులపై ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదైనట్లు సమాచారం. అసలు పెల్లెట్లు ఎవరు ప్రయోగించారు? ఏ పరిస్థితుల్లో ప్రయోగించారు? బాధ్యత ఎవరిది? అనే ప్రశ్నలకు దర్యాప్తులోనే సమాధానం రావాలి. అందుకే ఈ ఘటనలో అసలు రాజకీయ విజయం ఒక ఎఫ్ఐఆర్ కంటే పెద్దది. “ప్రభుత్వ యంత్రాంగం స్పందించకపోతే.. ప్రతిపక్షం ప్రజా ఒత్తిడిని సృష్టించగలదా?” అనే ప్రశ్నకు రాహుల్ తన చర్యతో ఒక సమాధానం ఇవ్వాలని ప్రయత్నించారు.

జెన్ జెడ్ ఆందోళన.. రాజకీయ పార్టీలకు కొత్త సవాలు

ఈ వివాదానికి కేంద్రబిందువు యువత. జులై 20న జరిగిన విద్యార్థుల నిరసనలో భద్రతా బలగాలు అధిక బలప్రయోగం చేశాయనే ఆరోపణలు వచ్చాయి. పెల్లెట్ గన్ వినియోగంపై ఢిల్లీ పోలీస్ వర్గాల నుంచి భిన్నమైన వాదనలు కూడా వెలువడ్డాయి. ఒకవైపు పోలీసులు పెల్లెట్లు ఉపయోగించలేదని చెప్పగా మరోవైపు పెల్లెట్ల వినియోగంపై పలు ఆధారాలు, ఆరోపణలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.

ఇక్కడే జెన్ జెడ్ రాజకీయ ప్రాధాన్యం బయటపడుతోంది.

ఇది సంప్రదాయ రాజకీయ పార్టీలు నిర్వహించిన ర్యాలీ కాదు. యువతకు సంబంధించిన అంశంపై వచ్చిన నిరసన. అలాంటి ఉద్యమంపై పోలీస్ చర్య జరిగిందనే ఆరోపణలు వస్తే.. అది కేవలం ఒక న్యాయపరమైన అంశంగా ఉండదు. అది యువతలో ప్రభుత్వంపై నమ్మకం, నిరసన హక్కు, పోలీస్ జవాబుదారీతనం వంటి పెద్ద ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది.

“నేను వెళ్లను” అన్న రాహుల్ వ్యూహం ఎందుకు కీలకం?

రాహుల్ గాంధీ తన ధర్నాలో “ఎఫ్ఐఆర్ నమోదయ్యే వరకు ఇక్కడే ఉంటాను” అన్న వైఖరిని తీసుకున్నారు. అవసరమైతే 30 రోజులు, ఆరు నెలలు అయినా కూర్చుంటానని ఆయన చెప్పడం సంచలనమైంది. ఒక ప్రతిపక్ష నేత స్వయంగా పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్లి, బాధితుడిని వెంట తీసుకెళ్లి, అధికారులను కలసి, స్పందన రాకపోతే అక్కడే ధర్నాకు కూర్చోవడం ద్వారా “ప్రతిపక్షం కేవలం పార్లమెంట్‌లో మాట్లాడే వేదిక కాదు” అనే సందేశాన్ని ఇవ్వాలని ప్రయత్నించారు.

అదే ఈ ఘటనలో రాహుల్ రాజకీయ వ్యూహం.

వాస్తవాలను పరిశీలిస్తే ఎఫ్ఐఆర్ నమోదవడం నేరం రుజువైనట్టు కాదు... అలాగే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ లేదా హోంమంత్రి అమిత్ షా వ్యక్తిగతంగా ఆదేశాలు మార్చినట్లు కాదు.. ఎందుకంటే ఎఫ్ఐఆర్ తర్వాత అసలు పోరాటం మొదలవుతుంది. దర్యాప్తు పారదర్శకంగా జరుగుతుందా? బాధ్యులను గుర్తిస్తారా? పెల్లెట్ గన్ నిజంగా ఎవరు ఉపయోగించారు? అధికారుల పాత్ర ఏమిటి? బాధితుడికి న్యాయం జరుగుతుందా? ఇవే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నలు.

మరో ఆసక్తికరమైన ట్విస్ట్.. పెల్లెట్ గన్ రాజకీయ చరిత్ర

ఈ వివాదంలో మరో రాజకీయ వ్యంగ్యం కూడా ఉంది. పెల్లెట్ గన్స్ వినియోగం భారతదేశంలో కొత్తగా వచ్చిన పద్ధతి కాదు. ఇవి యూపీఏ ప్రభుత్వ కాలంలోనే క్రౌడ్ కంట్రోల్ కోసం వినియోగంలోకి వచ్చాయని కొన్ని రిపోర్టులు పేర్కొంటున్నాయి. అంటే నేడు కాంగ్రెస్ ప్రశ్నిస్తున్న ఒక వ్యవస్థకు గతంలో కాంగ్రెస్ పాలనలోనే పునాది పడిందన్న విమర్శ కూడా వినిపిస్తోంది. ఇది రాహుల్‌కు రాజకీయంగా ఒక ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నను కూడా ముందుకు తెస్తుంది. “అప్పుడు సరైనదైతే ఇప్పుడు ఎందుకు తప్పు? ఇప్పుడు తప్పైతే అప్పుడూ ఎందుకు ప్రశ్నించలేదు?” అయితే గతంలో తీసుకున్న నిర్ణయాలు ప్రస్తుత ఘటనపై జవాబుదారీతనాన్ని తప్పించుకోవడానికి కారణం కావు. ప్రస్తుతం జరిగిన ఆరోపణలపై నిష్పక్షపాత దర్యాప్తు జరగాలన్న డిమాండ్ మాత్రం స్వతంత్రంగా పరిశీలించాల్సిన అంశమే. ఎఫ్ఐఆర్ సాధించడం రాజకీయ విజయం కావచ్చు.. కానీ ఎఫ్ఐఆర్ లోని నిజాన్ని బయటకు తీయడం మాత్రమే అసలు విజయం.