నిజాం నగలు ఏమయ్యాయి.? అసలు వాటి కథేంటి?

హైదరాబాద్ రాజ్య వైభవానికి మకుటాయమానంగా నిలిచిన నిజాం నగల కథ, కేవలం ధనవంతుల ఆభరణాల ముచ్చట కాదు. అది ఒక రాజ్య చరిత్రకు, శిల్పకళా నైపుణ్యానికి సజీవ సాక్ష్యం. ప్రపంచ ప్రసిద్ధ గోల్కొండ వజ్రాల నుండి సముద్రపు ముత్యాల వరకు, ఈ నిధిలో ఉన్న ప్రతి రత్నం ఒక వీరగాథను వినిపిస్తుంది. అయితే, దశాబ్దాలుగా ఈ నిధులు సామాన్య ప్రజల కంటికి ఆనకుండా రిజర్వ్ బ్యాంక్ చీకటి గదుల్లో బందీలుగా ఉండటం చర్చనీయాంశంగా మారింది.

కళాఖండాల వారసత్వం

నిజాం నగల విశిష్టతను కేవలం క్యారెట్లలో కొలవలేం. ప్రపంచంలోనే ఐదవ అతిపెద్ద వజ్రమైన 'జాకబ్ డైమండ్' మొదలుకొని, పచ్చల హారాలు, ముత్యాల జేబు గడియారాల వరకు ఈ సేకరణలో 173 అపురూప వస్తువులు ఉన్నాయి. వీటి విలువ నేడు వేల కోట్లలో ఉండవచ్చు, కానీ వాటి చారిత్రక విలువ వెలకట్టలేనిది. నిజాం నవాబులు కళలకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యత, వారి జీవనశైలిలోని విలాసం ఈ ఆభరణాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

న్యాయపోరాటం - భద్రత

1948లో హైదరాబాద్ విలీనం తర్వాత, ఈ నగల యాజమాన్యంపై సుదీర్ఘ కాలం పాటు చట్టపరమైన సందిగ్ధత కొనసాగింది. చివరికి 1995లో భారత ప్రభుత్వం సుమారు ₹218 కోట్ల రూపాయలు చెల్లించి వీటిని నిజాం ట్రస్ట్ నుండి స్వాధీనం చేసుకుంది. అప్పటి నుండి ఇవి ముంబైలోని ఆర్బీఐ భద్రతలో ఉన్నాయి. అప్పుడప్పుడు ఢిల్లీ లేదా హైదరాబాద్‌లోని సాలార్ జంగ్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శించినప్పటికీ అవి స్వల్ప కాలానికే పరిమితమయ్యాయి.

హైదరాబాద్‌కే దక్కాలి.. ఎందుకు?

ఈ ఆభరణాలను శాశ్వతంగా హైదరాబాద్‌లో ప్రదర్శించాలనే డిమాండ్ సమంజసమైనదే. ఈ నగలు పుట్టింది, పెరిగింది, వాడబడింది హైదరాబాద్ గడ్డపైనే. ఇక్కడి సంస్కృతిలో ఇవి అంతర్భాగం. వీటిని ఇక్కడ ప్రదర్శించడం వల్ల తెలంగాణ పర్యాటక రంగానికి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు వస్తుంది. వారసత్వ సంపద అనేది ప్రజలందరూ చూసి గర్వపడటానికి ఉండాలి తప్ప, ఇనుప పెట్టెల్లో దాచడానికి కాదు.

ప్రభుత్వం పేర్కొంటున్నట్లు భద్రత అనేది అతిపెద్ద సవాలు. అల్ట్రా-మోడ్రన్ సెక్యూరిటీ సిస్టమ్స్‌తో కూడిన ప్రత్యేక మ్యూజియంను హైదరాబాద్‌లో నిర్మించడం ద్వారా ఈ సమస్యను అధిగమించవచ్చు. రాజ్యసభలో ఇటీవల కేంద్ర మంత్రి ఇచ్చిన సమాధానం కొంత ఆశను కల్పించినప్పటికీ "తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదు" అనే మాట ప్రజల్లో అసహనాన్ని కలిగిస్తోంది.

నిజాం నగలు కేవలం లోహపు ముక్కలు కావు, అవి తెలంగాణ ఆత్మగౌరవ ప్రతీకలు. వీటిని ఢిల్లీ లేదా ముంబై వాల్ట్స్‌లో ఉంచడం కంటే, వాటి అసలు నివాసమైన హైదరాబాద్‌లో ప్రదర్శనకు ఉంచడమే ఆ కళాఖండాలకు మనం ఇచ్చే నిజమైన గౌరవం. కేంద్ర ప్రభుత్వం భద్రతా కారణాలను సాకుగా చూపకుండా త్వరితగతిన ఒక కార్యాచరణను రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది.