హార్ముజ్‌లో అమెరికా 'సైలెంట్'.. అంచున ప్రపంచ చమురు మార్కెట్!

ప్రపంచ చమురు నాడిని పట్టి ఉంచిన 'హార్ముజ్' జలసంధిలో అమెరికా చేతులెత్తేయడం.. అగ్రరాజ్యం ప్రదర్శించిన ఈ వ్యూహాత్మక వెనుకడుగు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య భద్రతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తూ గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్లను భయాందోళనల్లోకి నెట్టేసింది.

హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన భద్రతకు గుండెకాయ వంటిది. ఇక్కడ నెలకొన్న తాజా ఉద్రిక్తతలు ముఖ్యంగా అమెరికా తన రక్షణ బాధ్యతల నుండి వెనక్కి తగ్గుతున్నట్లు సంకేతాలివ్వడం.. ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో ఒక కీలక మలుపుగా పరిగణించవచ్చు. ఈ పరిణామం కేవలం ఒక ప్రాంతీయ సంక్షోభం మాత్రమే కాదు.. ఇది ప్రపంచ వాణిజ్య వ్యవస్థ పునాదులను కదిలించేంతటి తీవ్రమైన అంశం.

హార్ముజ్ ప్రాముఖ్యత.. ఎందుకు ఇంత ఆందోళన?

ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో సుమారు 20% నుండి 30% వరకు ఈ ఇరుకైన జలసంధి గుండానే ప్రయాణిస్తుంది. సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్, ఇరాక్ వంటి గల్ఫ్ దేశాల నుండి వెలువడే ముడి చమురు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరాలంటే హార్ముజ్ ఒక్కటే ఆధారం. ఇక్కడ చిన్న ఆటంకం ఏర్పడినా చమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటుతాయి, ఇది నేరుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీస్తుంది.

అమెరికా వెనుకడుగు.. వ్యూహాత్మక మార్పా లేదా అసహాయత?

అమెరికా ఎనర్జీ సెక్రటరీ క్రిస్ రైట్ చేసిన వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయ సమాజంలో తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి. "సైనిక వనరుల కొరత", "ఇరాన్‌పై దృష్టి" అనే కారణాలతో నౌకలకు రక్షణ కల్పించలేమని చెప్పడం, అమెరికా తన అగ్రరాజ్య హోదాకు తగ్గట్టుగా వ్యవహరించడం లేదనే విమర్శలకు తావిస్తోంది.

ఒకవైపు ఇరాన్‌తో పెరుగుతున్న ఘర్షణ.. మరోవైపు అంతర్గత రాజకీయ సమీకరణాల వల్ల అమెరికా తన సైనిక వనరులను తిరిగి మదింపు చేసుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది. దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ సముద్ర మార్గాలకు గ్యారెంటీగా ఉన్న అమెరికా.. ఇప్పుడు తన భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాలకే పెద్దపీట వేస్తోంది. ఇది అమెరికా మిత్రదేశాలకు ఒక హెచ్చరిక లాంటిది.. ఇకపై తమ భద్రతకు తామే బాధ్యత వహించుకోవాలని పరోక్షంగా సందేశం ఇచ్చినట్టయింది.

భారత్, చైనా.. ఇతర దేశాలపై ప్రభావం

చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే ఆసియా దేశాలకు ఇది ఒక 'నిద్రలేని రాత్రి' లాంటి వార్త. భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం గల్ఫ్ దేశాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. ఈ మార్గంలో అస్థిరత ఏర్పడితే దిగుమతి వ్యయం భారీగా పెరిగి, భారత్ ద్రవ్యోల్బణంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఇంధన సరఫరా గొలుసులో అంతరాయం ఏర్పడితే ఇవి ఆర్థిక మాంద్యం వైపు అడుగులు వేసే ప్రమాదం ఉంది.

భవిష్యత్తు పరిణామాలు

అమెరికా వైఖరి వల్ల ఈ ప్రాంతంలో శూన్యం ఏర్పడుతోంది. ఈ శూన్యాన్ని భర్తీ చేయడానికి గల్ఫ్ దేశాలు తమ సొంత రక్షణ వ్యూహాలను రూపొందించుకోవాల్సి ఉంటుంది. లేదా చైనా వంటి దేశాలు తమ ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసం మధ్యవర్తిత్వంతో రంగంలోకి దిగే అవకాశం ఉంది. ఇది అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో అమెరికా ఆధిపత్యం క్రమంగా తగ్గుతోందని చెప్పడానికి ఒక సంకేతం.

హార్ముజ్ జలసంధిలో ఇప్పుడు జరుగుతున్న పరిణామాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక పరీక్ష. యుద్ధం కంటే ఇంధన సరఫరా ఆగిపోవడం ప్రపంచానికి ఎక్కువ నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. అమెరికా, ఇరాన్ , గల్ఫ్ దేశాలు సంయమనంతో వ్యవహరించకపోతే ఇంధన ధరల పెరుగుదల.. సరఫరా గొలుసుల విచ్ఛిన్నం రానున్న కాలంలో పెను సంక్షోభానికి దారితీస్తాయి. ఈ పరిస్థితిని అదుపు చేయడానికి అంతర్జాతీయ దౌత్యం ఏ మేరకు పనిచేస్తుందో వేచి చూడాలి.