పాట ఆయనది.. హక్కు ఎవరిది: 83 ఏళ్ల ఇళయరాజా పోరాటం వెనుక అసలు నిజాలు!

కళాకారుడికి వయసుతో సంబంధం లేదు. ఏది సృష్టించిన కళ తరతరాలకు ప్రాణవాయువు అందిస్తుంది. 83 ఏళ్ల వయసులో ఇళయరాజా పాట‌ రాయల్టీ కోసం పోరాడుతుంటే? దానిని కేవలం ధనం కోసం చేస్తున్న ప్రయత్నంగా చూడటం సంకుచితత్వమే అవుతుందనే వాద‌న బ‌ల‌ప‌డుతుంది. ఇది ఇళ‌య‌రాజా 4,000 పైగా సినిమాలకు, 7,000 కి పైగా పాటలకు ఆత్మగా నిలిచిన మేధోసంపత్తి హక్కులను కాపాడుకునే ధర్మపోరాటం. తన జీవితకాలాన్ని సంగీత సాధనకు ధారపోసిన ఓ మహనీయుడు, తన సృష్టిపై తనకున్న సార్వభౌమాధికారాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నం కాలానికి అతీతమైన సూత్రం.

కళా రంగంలో రాయల్టీ సంస్కృతి - 2012 కాపీరైట్ చట్టం

పాశ్చాత్య దేశాలలో సంగీత కంపోజర్లకు, రచయితలకు వారి సృష్టిని ఆధారంగా చేసుకుని తరతరాలు రాయల్టీలు చెల్లించే పటిష్టమైన వ్యవస్థ ఉంది. కానీ భారతదేశంలో దశాబ్దాలుగా నిర్మాతలు, మ్యూజిక్ కంపెనీలే సమస్త హక్కులను అనుభవించేవారు. 2012లో వచ్చిన కాపీరైట్ చట్ట సవరణల ప్రకారం, కంపోజర్‌కు కూడా 50 శాతం రాయల్టీ లభించే చట్టబద్ధమైన హక్కు లభించింది. ఇళయరాజా పోరాటం ఈ చట్టపరమైన మార్పులను ఆచరణలోకి తేవడానికి , రాబోయే తరం సంగీత దర్శకులకు మార్గదర్శిగా నిలవడానికి ఒక బలమైన పునాదిగా మారుతోంది.

కష్టపడ్డ కళాకారుడు వ‌ర్సెస్ వ్యాపార ప్రయోజనాలు

ఇళయరాజా స్వరపరిచిన మధురమైన గీతాలు నేడు డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు (యూట్యూబ్, స్పాటిఫై, బిగ్ స్క్రీన్ రీమిక్స్) ద్వారా ఏటా కోట్లాది రూపాయల ఆదాయాన్ని మ్యూజిక్ లేబుల్స్ , ప్రొడక్షన్ హౌస్‌లకు తెచ్చి పెడుతున్నాయి. వ్యాపార సంస్థలు ఆ పాటలను ఉపయోగించుకుని లబ్ధి పొందుతున్నప్పుడు, ఆ పాటలకు ప్రాణం పోసిన సృష్టికర్తకు ఆ ఫలాల్లో వాటా లభించకపోవడం ఏ రకంగానూ సమంజసం కాదు. కాబట్టి ఈ వయసులో కూడాఇళ‌య‌రాజా వెనక్కి తగ్గకుండా హక్కుల కోసం ప్రశ్నించడం పూర్తిగా న్యాయబద్ధమే. స‌హేతుక‌మైందే.

భావోద్వేగాల ఇబ్బంది -వ్యక్తిగత బంధాలపై ప్రభావం

ఈ పోరాటంలో మరొక ప్రతికూల కోణం కూడా ఉంది. ఇళయరాజా పాటలతో దశాబ్దాలుగా ప్రయాణించిన దివంగ‌త‌ ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం లాంటి ఆప్తమిత్రులకు లీగల్ నోటీసులు వెళ్లడం.. చిన్న చిత్ర నిర్మాతలు, వర్ధమాన దర్శకులు ఆయన పాటలను వాడుకోవాలంటే భయపడే వాతావరణం ఏర్పడటం కొంతవరకు బాధాకరమైన విషయమే. అభిమానులు రాజాను కేవలం ఒక కళాకారుడిగానే చూడాలనుకుంటారు. కానీ కోర్టు కేసులు , నోటీసుల మధ్య నలిగిపోయే వ్యాపార కోణంలో చూడటానికి ఇష్టపడరు. ఇది ఇళ‌య‌రాజా సుదీర్ఘమైన ప్రతిష్టపై కొంత ప్రభావం చూపుతోంది.

వ్యవస్థీకృత లోపాలు - లీగల్ చిక్కులు

భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో ఒప్పందాల ప్రక్రియ పారదర్శకంగా లేకపోవడమే ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణం. పాత రోజుల్లో నిర్మాతలు ఇచ్చిన ప్రతిఫలం పాటల తయారీకే తప్ప, భవిష్యత్తు డిజిటల్ హక్కులకు కాదనేది ఇళయరాజా వాదన. అయితే కాంట్రాక్ట్ చట్టాల ప్రకారం నిర్మాతలే సౌండ్ రికార్డింగ్ యజమానులని కోర్టుల పరిధిలో వాదనలు జరుగుతున్నాయి. ఇళయరాజా స్వయంగా కోర్టుల చుట్టూ తిరగాల్సిన అవసరం లేకుండా ఒక వ్యవస్థీకృత రాయల్టీ కలెక్షన్ సొసైటీ ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించి ఉంటే ఆయనపై ఈ వయసులో ఒత్తిడి తగ్గేది.

ఆదర్శవంతమైన అడుగు

ఈ వయసులో ఇళయరాజా పడుతున్న శ్రమ కేవలం ఆయన వ్యక్తిగత లబ్ధి కోసం మాత్రమే కాదు. ఇప్పటివరకు టాలెంట్ ఉన్నా ఆర్థికంగా నష్టపోయిన ఎందరో సంగీత దర్శకులు, రచయితలకు ఇదొక‌ మేల్కొలుపు. తను మార్గదర్శిగా నిలిచి పోరాడితేనే భవిష్యత్తులో వచ్చే కొత్త తరం కళాకారులు త‌మ హక్కులను ధైర్యంగా అడిగే వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. ఈ విషయంలో ఇళ‌య‌రాజా చూపిస్తున్న చొరవను సాంకేతికంగా పరిశ్రమ భవిష్యత్తును మార్చే విప్లవాత్మక అడుగుగానే చూడాలి.

వయసు కాదు..బాధ్యతే ముఖ్యం!

83 ఏళ్ల వయసులో ఇళ‌య‌రాజా ప్రశాంతంగా ఉండాలని కోరుకోవడం సహజమే. కానీ ఆత్మగౌరవం ఉన్న కళాకారుడిగా తన హక్కులను ఇతరులు ఉచితంగా ...అక్రమంగా వాడుకుంటుంటే మౌనంగా ఉండటం ఆయన వ్యక్తిత్వానికి విరుద్ధం. `న్యాయం , హక్కుల పోరాటానికి వయసుతో నిమిత్తం లేదు. ఆయన విజయం సాధించినా లేదా చట్టపరమైన చిక్కులు ఎదురైనా భారతీయ సంగీత పరిశ్రమలో కళాకారుల హక్కుల గురించి ఓ సరికొత్త చర్చను లేవనెత్తి.. వ్యవస్థను మార్చడానికి శ్రీకారం చుట్టిన పోరాటయోధుడిగా ఇళయరాజా నిలిచిపోతారన‌డంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.