జెన్ జెడ్ : నేపాల్ లో ఎలా గెలిచింది? బంగ్లాలో ఎందుకు ఓడింది?

ఒకే రకమైన ఆగ్రహం.. ఒకే తరహా పోరాటం.. కానీ ఫలితాలు మాత్రం విభిన్నం! బంగ్లాదేశ్ వీధుల్లో గద్దెలను కూల్చిన ‘జెన్ జెడ్’ నినాదం ఎన్నికల బరిలో ఎందుకు విఫలమైంది? నేపాల్ యువత అదే నినాదంతో అధికార పీఠాన్ని ఎలా అధిష్టించింది? ఆసియా రాజకీయాల్లో మారుతున్న యువతరం ప్రస్థానంపై ప్రత్యేక విశ్లేషణ.

ప్రస్తుత ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ‘జెన్ జెడ్’ ఒక శక్తివంతమైన రాజకీయ కార్యాచరణ శక్తిగా అవతరించింది. నిరుద్యోగం, అవినీతి, సామాజిక అసమానతలు.. ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్య వైఖరికి వ్యతిరేకంగా ఈ యువతరం గళమెత్తుతోంది. అయితే శ్రీలంక నుంచి మొదలై బంగ్లాదేశ్, నేపాల్ మీదుగా సాగిన ఈ ‘యువ తరంగం’ పర్యవసానాలు ఆయా దేశాల్లో విభిన్నంగా ఉన్నాయి. ఉద్యమం చేయడం వేరు.. ఆ ఉద్యమాన్ని రాజకీయ అధికారంగా మార్చుకోవడం వేరు అని ఈ రెండు దేశాల ఫలితాలు మనకు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

బంగ్లాదేశ్.. ఉద్యమం నుంచి అధికారం వైపు అడుగుల్లో వైఫల్యం

2024లో బంగ్లాదేశ్‌లో షేక్ హసీనా ప్రభుత్వ పతనానికి దారితీసిన ‘జులై విప్లవం’ చరిత్రలో నిలిచిపోయేది. కోటా వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా మొదలై అవినీతి, మానవహక్కుల ఉల్లంఘనలపై ఉధృతమైన ఈ ఉద్యమం పాలకులను గద్దె దింపడంలో సఫలీకృతమైంది. ఈ ఉద్యమ సారథులు నహిద్ ఇస్లాం, హస్నాత్ అఫ్తాబ్, అబ్దుల్లా అఖ్తర్ వంటి విద్యార్థి నాయకులు ‘నేషనల్ సిటిజన్ పార్టీ’ని స్థాపించి రాజకీయ అరంగేట్రం చేశారు. అయితే ఆ ఎన్నికల్లో వారు ఘోర పరాజయాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.

ఓటమికి కారణాలు

రాజకీయ అనుభవలేమి ప్రధాన కారణం.. ఉద్యమ పోరాట పటిమ ఉన్నప్పటికీ క్షేత్రస్థాయి రాజకీయ వ్యూహాలు.. పరిపాలనాపరమైన పరిణతి లేకపోవడం ప్రధాన లోపంగా మారింది. విప్లవం తర్వాత కూడా అశాంతి కొనసాగడం, హింస పెరిగి హత్యలు జరగడం.. సామాన్య ప్రజలలో అభద్రతా భావాన్ని పెంచింది. హఠాత్తుగా పుట్టుకొచ్చిన పార్టీ కావడంతో ప్రజలు తమ భవిష్యత్తును వీరి చేతుల్లో పెట్టడానికి వెనకాడారు. అంతేకాకుండా మేనిఫెస్టోలో స్పష్టత లేకపోవడం, పార్టీలో అంతర్గత విభేదాలు అదనపు శాపాలుగా మారాయి.

నేపాల్.. కళాత్మక రాజకీయాలతో సత్తా చాటిన జెన్ జెడ్

బంగ్లాదేశ్‌కు భిన్నంగా నేపాల్‌లో జెన్ జెడ్ ఒక పరిణతి చెందిన రాజకీయ శైలిని ప్రదర్శించింది. సోషల్ మీడియాను కేవలం నిరసనకే కాకుండా నిర్మాణాత్మక రాజకీయ ప్రచారానికి వేదికగా మార్చుకుంది. ర్యాపర్ బాలెన్ షా నాయకత్వంలో యువత అద్భుతమైన వ్యూహాన్ని అమలు చేసింది.

గెలుపునకు కీలకాంశాలు

ప్రజా సమస్యలతో అనుసంధానించారు. కేవలం నినాదాలకే పరిమితం కాకుండా బాలెన్ షా కాఠ్‌మాండూ మేయర్‌గా రోడ్లు, చెత్త నిర్వహణ వంటి మౌలిక సమస్యలను పరిష్కరించి ప్రజల నమ్మకాన్ని గెలుచుకున్నారు. సోషల్ మీడియా వినియోగం ద్వారా పాటల ద్వారా అవినీతిపై గళమెత్తడం, ఆకర్షణీయమైన రీల్స్ ద్వారా యువతను ఏకం చేయడం వంటివి ‘రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీ’ (ఆర్ ఎస్ పీ)కి ప్లస్ పాయింట్ అయ్యాయి. ఉద్యమ దశలోనే పీఎం పదవి వంటి ఆశలను తిరస్కరించి స్థానిక సంస్థల నుంచి రాజకీయ నైపుణ్యాన్ని పెంచుకోవడం, అంచెలంచెలుగా ఎదగడం వారి విజయ రహస్యం.

బంగ్లాదేశ్ పాఠాలు.. నేపాల్ భవిష్యత్తు

బంగ్లాదేశ్, నేపాల్ ఘటనలు ఒక ముఖ్యమైన పాఠాన్ని చెబుతున్నాయి. కేవలం ఆగ్రహంతో కూడిన ఉద్యమాలు ప్రభుత్వాలను కూల్చగలవు, కానీ సుస్థిరమైన పాలనను అందించలేవు. రాజకీయాల్లో గెలవాలంటే 'ఉడుకు రక్తం'తో పాటు 'చల్లని ఆలోచన', స్పష్టమైన ప్రణాళిక, క్షేత్రస్థాయి అనుభవం, ప్రజలకు భరోసా కల్పించగల సామర్థ్యం చాలా అవసరం. నేపాల్ యువత చూపిన చొరవ, క్రమశిక్షణతో కూడిన రాజకీయ ప్రయాణం రాబోయే కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న యువతరానికి ఒక దిశానిర్దేశం చేస్తుంది అనడంలో సందేహం లేదు.